دکتر حسن دادخواه

تا پیش از آنکه پرونده‌های فساد اقتصادی به محاکم قضایی برسد و اخبار دستبردهای کلان و رنگارنگ تیتر اول رسانه‌ها شود، سخن از خیانت‌های اقتصادی و سوءاستفاده از موقعیت‌های سیاسی و زیر پا نهادن قانون از سوی دانه‌درشت‌ها، شبیه به دیگر شایعاتی بود که بر سر زبان‌ها و در محافل مردمی می‌چرخید.

آنگاه‌که ضرورت رعایت اصل شایسته‌سالاری در انتصابات و انتخابات (ها) ، از سوی برخی سیاست ورزان مطرح گردید چه‌بسا گمان می‌رفت که این منادیان رعایت شایسته‌سالاری، سنگ خویش را به سینه می‌زنند و فقط خود را که در بیرون از چرخه قدرت و دولت و شوکت هستند،شایسته می‌دانند. اکنون با روشن شد فضای مه‌آلود در عرصه‌های اقتصادی و وادار شدن دستگاه‌های نظارتی به افشای دستبردهای کلان اقتصادی، از سویی و روشن شدن واقعیت سوء شخصیتی لایه‌هایی از مدیران متظاهر به ایمانیات، بر همگان هویدا شد که اصل شایسته‌سالاری فقط یک شعار شیک و اتوکشیده و فقط ویژه عرصه‌ها و فرصت‌های سیاسی نیست بلکه شامل همه سطوح مدیریتی و عرصه‌های می‌شود.

از سوی دیگر، مدتی است که اعتراف و اعتراض بر وجود مدیران ضعیف که موجب بروز مشکلات برای مردم شده‌اند، به تریبون‌های رسمی و عمومی کشیده شده است. این واقعیت تلخ، خوشبختانه زمینه پذیرش همگانی بر رعایت اصل شایسته‌سالاری را در انتخاب مدیران و کارگزاران کشور فراهم نموده است.

اما پرسش های مهم دراین‌باره به‌قرار زیر است:

۱_ ویژگی‌های شایستگی افراد کدام است؟

۲_ با توجه به سطوح مختلف مدیریتی و لایه‌های مختلف مشاغل و سمت‌ها، معیار و میزان شایستگی در هر لایه و سطح‌ها، چیست و آیا این ملاک و معیارها تبیین و تدوین‌شده است؟

۳_ آیا در برگزیدن افراد برای گنجاندن در مسئولیت‌ها و پست‌ها، این ملاک‌ها رعایت می‌شود؟

۴_ در تشخیص صلاحیت داوطلبان نمایندگی مجلس شورای اسلامی و قوای قضایی و اجرایی، کدام‌یک از نهادها، مسئول تشخیص و تطبیق این ملاک‌ها و معیارهای شایستگی بر افراد هستند؟

۵_ میزان تأثیر سفارش‌ها و پارتی‌بازی‌ها و دور زدن مقررات در انتصابات و انتخاب‌ها چقدر است؟

۶_ میزان انطباق تخصص و تجربه و کارآمدی افراد با سمت‌ها و پست‌های ایشان آیا رعایت می‌گردد؟

۷_ آیا بانک اطلاعات متمرکزی که نام مدیران احتمالی و شایستگان را برای رده‌های مختلف مدیریتی در برداشته باشد، در کشورمان وجود دارد؟

۸_ با توجه به وجود دو گرایش اصلی و محوری در عرصه سیاسی کشور و کوشش هرکدام در به دست گرفتن قدرت و گماردن نیروهای وابسته به خود در سمت‌های کلیدی و حتی غیرکلیدی، آیا رفت‌وآمد چیرگی این دو گرایش، موجب حذف افراد شایسته و کارآمد و دلسوز و پاک دست از رسیدن به پست‌های کلیدی نمی‌شود؟

۱۰_ در صورت حذف شدن نیروها و افراد وابسته به این دو گرایش سیاسی، شرایط برای چیره شدن و تسلط افراد بی‌هویت و ناشایست بر سمت‌های کلیدی نمی‌شود؟

پاسخ دادن به ده پرسش یادشده و طرح موضوع موانع شایسته‌سالاری و الزامات آن در آستانه انتخابات مجلس شورای اسلامی می‌تواند فضای سیاسی و اجتماعی کشور را برای به میدان آمدن شایستگان از هر دو گرایش سیاسی آماده کند و شرایط را برای حضور و مشارکت گسترده مردم جهت استفاده از حق شرکت در انتخابات و گزینش شایستگان فراهم آورد‌.

در این راستا بر ارباب رسانه‌ها و مسئولان احزاب لازم است تا در نیمه دوم سال، اهتمام خویش را به تشریح لزوم راه‌یابی شایستگان به مجلس شورای اسلامی متمرکز کنند.

بر دستگاه نظارتی و متولیان تطبیق معیارهای شایستگی بر داوطلبان نمایندگی مجلس شورای اسلامی به‌عنوان یک مسئولیت اجتماعی لازم است تا اگر قرار است سخت‌گیری کنند، تمرکز خویش را بر معیارهایی مانند توانایی علمی، پیشینه مثبت مدیریتی، پاک دستی، میزان رعایت قانون و محبوبیت داوطلبان قرار دهند تا مردم بتوانند از حق انتخاب به بهترین وجه برخوردار شوند.