مازندران در میان استان‌های پرخطر تصادفات زمستانی

ساری گروه اجتماعی: افزایش شمار جان‌باختگان تصادفات زمستانی در مازندران، در کنار موقعیت جغرافیایی و شرایط خاص اقلیمی این استان، ضرورت توجه جدی‌تر به مدیریت یکپارچه ایمنی جاده‌ها را دوچندان می‌کند؛ استانی که هم مقصد پرتردد گردشگران است و هم محورهای کوهستانی و برف‌گیر آن در فصل زمستان به یکی از کانون‌های بالقوه حوادث جاده‌ای تبدیل می‌شوند.

آمار اعلام‌شده از سوی رئیس پلیس راه راهور فراجا درباره عملکرد طرح زمستانی سال گذشته، فراتر از یک گزارش آماری، حامل پیام مهمی درباره وضعیت ایمنی سفر در کشور است. جان‌باختن ۴۰۳ نفر در تصادفات رانندگی طی اجرای این طرح، اگرچه نسبت به مدت مشابه سال قبل ۴۳ نفر کاهش داشته، اما همچنان نشان می‌دهد که زمستان برای شبکه حمل‌ونقل جاده‌ای کشور فصلی پرمخاطره است. در این میان، قرار گرفتن نام مازندران در فهرست پنج استانی که افزایش شمار جان‌باختگان حوادث رانندگی را تجربه کرده‌اند، موضوعی قابل تأمل و نیازمند بررسی مستقل است.

اهمیت این موضوع برای مازندران را باید در پیوند سه مؤلفه جغرافیا، گردشگری و تردد جاده‌ای جست‌وجو کرد. مازندران به دلیل برخورداری از جاذبه‌های طبیعی، نزدیکی به پایتخت و قرار گرفتن در مسیر سفرهای پرتعداد تفریحی، در تمام طول سال با حجم قابل توجهی از تردد خودروها مواجه است. در فصل زمستان نیز این وضعیت با ویژگی‌های خاصی همراه می‌شود؛ از یک سو، محورهای کوهستانی و ارتفاعات استان با بارش برف، مه‌گرفتگی، یخبندان و کاهش دید روبه‌رو هستند و از سوی دیگر، بخشی از سفرهای گردشگری و خانوادگی در شرایطی انجام می‌شود که آمادگی رانندگان و خودروها متناسب با وضعیت جوی نیست.

مازندران؛ استانی با چندین سطح از مخاطرات جاده‌ای

قرار گرفتن مازندران در میان استان‌های دارای افزایش جان‌باختگان تصادفات زمستانی، به‌ویژه از آن جهت اهمیت دارد که مخاطرات جاده‌ای در این استان صرفاً به شرایط برفی محورهای کوهستانی محدود نمی‌شود. مسیرهای پرتردد منتهی به شهرهای گردشگرپذیر، جاده‌های جنگلی، محورهای مواصلاتی روستایی و راه‌های کوهستانی هرکدام الگوی متفاوتی از خطر را ایجاد می‌کنند.

در محورهایی مانند هراز، کندوان و سوادکوه، شرایط جوی و احتمال انسداد مسیر می‌تواند به شکل‌گیری صف‌های طولانی خودروها، توقف ناخواسته مسافران و دشواری دسترسی نیروهای امدادی منجر شود. در مقابل، در مسیرهای شهری و برون‌شهری استان، تراکم تردد، خستگی رانندگان، عدم توجه به جلو و سرعت نامتناسب با شرایط راه می‌تواند زمینه‌ساز حوادث باشد.

نکته مهم این است که نمی‌توان افزایش جان‌باختگان مازندران را صرفاً به شرایط جوی نسبت داد. آمار اعلام‌شده نشان می‌دهد که در سطح کشور، ۴۳ درصد تصادفات زمستانی ناشی از عدم توجه به جلو و ۲۸ درصد ناشی از ناتوانی در کنترل وسیله نقلیه بوده است. این ارقام نشان می‌دهد که در کنار عوامل محیطی، رفتار رانندگان و کیفیت مدیریت ترافیک نیز نقش تعیین‌کننده‌ای در وقوع حوادث دارند. بنابراین، سیاست‌گذاری ایمنی در مازندران باید هم‌زمان بر اصلاح رفتار ترافیکی، ارتقای ایمنی راه‌ها و آمادگی عملیاتی دستگاه‌های مسئول متمرکز شود.

از آمار جان‌باختگان تا ضرورت مدیریت هوشمند سفر

یکی از نکات قابل توجه در گزارش پلیس راه، تأکید بر استفاده از داده‌های هواشناسی برای استقرار نیروها و تجهیزات امدادی در محورهای پرخطر است. این رویکرد برای مازندران اهمیتی ویژه دارد؛ زیرا پیش‌بینی بارش برف و یخبندان در گردنه‌ها و ارتفاعات، در صورت تبدیل شدن به تصمیم عملیاتی به‌موقع، می‌تواند از گرفتار شدن خودروها و تأخیر در امدادرسانی جلوگیری کند.

پیشنهاد ارسال پیامک هشدار به رانندگان هنگام ورود به محورهای کوهستانی و گردنه‌ها نیز می‌تواند برای استان مؤثر باشد؛ البته به شرط آنکه اطلاع‌رسانی صرفاً به ارسال پیام محدود نماند و با کنترل تجهیزات زمستانی، مدیریت ورود خودروها به مسیرهای پرخطر و امکان توقف ایمن در شرایط اضطراری همراه شود.

از سوی دیگر، پیش‌بینی محل اسکان اضطراری برای مسافران درراه‌مانده، یکی از ضرورت‌هایی است که نباید در برنامه‌ریزی زمستانی مازندران نادیده گرفته شود. استانی که مقصد سفرهای گسترده در تعطیلات و آخر هفته‌هاست، باید برای شرایطی که انسداد محورهای کوهستانی یا بارش سنگین برف امکان ادامه مسیر را از مسافران می‌گیرد، ظرفیت‌های مشخص و از پیش تعیین‌شده‌ای برای اسکان، تأمین سوخت، خدمات درمانی و امدادرسانی داشته باشد.

فرماندهی واحد؛ حلقه مفقوده ایمنی جاده‌های مازندران

تأکید رئیس پلیس راه بر تشکیل مرکز فرماندهی واحد و حضور مدیران ارشد در محل بحران، یکی از مهم‌ترین محورهای این گزارش است. در شرایطی که مدیریت حوادث زمستانی به همکاری پلیس راه، راهداری، اورژانس، هلال‌احمر، مدیریت بحران، شهرداری‌ها و دستگاه‌های خدمات‌رسان نیاز دارد، تعدد مسئولیت‌ها بدون هماهنگی عملیاتی می‌تواند زمان طلایی امدادرسانی را از بین ببرد.

برای مازندران، تشکیل قرارگاه فعال زمستانی با اختیار تصمیم‌گیری مشخص، تعیین مسئولیت هر دستگاه، تبادل برخط اطلاعات و اجرای مانورهای مشترک در محورهای حساس باید به یک ضرورت اجرایی تبدیل شود. همچنین ارزیابی مستمر وضعیت علائم راهنمایی، روشنایی، حفاظ‌های جاده‌ای، نقاط حادثه‌خیز و تجهیزات زمستانی در محورهای مواصلاتی استان باید پیش از آغاز فصل سرما انجام گیرد.