تلفات مرموز فوک‌های خزری/ آنفلوآنزای فوق‌حاد پرندگان یا آلودگی‌های مزمن؟

ساری گروه اجتماعی: الناز پاک نیا/ سازمان محیط زیست اعلام کرد از ابتدای فروردین تا اوایل مهرماه سال گذشته، لاشه ۶۰ قلاده فوک خزری در نوار ساحلی شمال کشف شد که حدود ۷۰ درصد این تلفات در سواحل استان مازندران، ۲۳ تا ۲۴ درصد در گیلان و یک تا دو درصد در سواحل استان گلستان مشاهده شده است.

در خزر، کوچک‌ترین گونه فوک‌های واقعی، یعنی فوک‌های بدون گوش است و فقط در این دریاچه یافت می‌شود امادر ماه های اخیر ۴۵ لاشه‌های ثبت شده از این گونه خاص آبزی در سواحل مازندران کشف شده است.

همچنین سازمان محیط زیست اعلام کرد از ابتدای فروردین تا اوایل مهرماه سال گذشته، لاشه ۶۰ قلاده فوک خزری در نوار ساحلی شمال کشف شد که حدود ۷۰ درصد این تلفات در سواحل استان مازندران، ۲۳ تا ۲۴ درصد در گیلان و یک تا دو درصد در سواحل استان گلستان مشاهده شده است.

ویژگی مهم لاشه‌های مشاهده شده این است که تقریباً تمامی آن‌ها در شرایطی به سواحل ایران رسیده‌اند که دست کم یکی دو هفته از مرگشان گذشته بود، موضوعی که نشان می‌دهد مرگ این جانوران در آب‌های تحت حاکمیت ایران رخ نداده و احتمالاً در مناطق شمالی دریای خزر اتفاق افتاده است و سپس لاشه‌ها بر اثر جریان‌های آبی به سواحل ما منتقل شده‌اند.

مشاهدات نشان می‌دهد این جانوران در تورهای صیادی گرفتار نشده یا با قایق و اجسام سخت برخورد نکردند و نشانه‌ای از تلف شدن بر اثر دخالت انسانی دیده نمی‌شود و کاهش منابع غذایی، حضور گونه‌های مهاجم کیلکا کاهیان، آلودگی دریا، تغییرات دمایی و کاهش ورودی رودخانه ها، شرایط زیستگاه فوک خزری را به مرزهای ب نگران کننده‌ای رسانده است.

مدیر امداد و نجات مرکز فوک خزری مازندران، از تلفات گسترده فوک‌ها در سواحل دریاچه خزر خبر داد و گفت: با وجود ارسال نمونه‌های برداشت‌شده از لاشه‌های بسیار فاسد به سازمان دامپزشکی در تهران، همچنان دلیل اصلی تلفات از سوی هیچ‌یک از کشورهای حاشیه خزر کشف نشده است.

امیر صیاد شیرازی، سه‌شنبه هشتم اردیبهشت در کارگاه آموزشی، امداد و نجات، مدیریت تعارض و ارتقای اقدامات حفاظتی فوک خزری که در ساری با حضور نمایندگان شیلات، دامپزشکی و محیطبانان برگزار شد، آنفلوانزای فوق‌حاد پرندگان را یک فرضیه قوی دانست و آلودگی‌های مزمن دریاچه بسته خزر را عامل تضعیف سیستم ایمنی این گونه در معرض خطر انقراض معرفی کرد.

صیاد شیرازی با اشاره به لاشه‌های کشف‌شده در سواحل مازندران اظهار کرد: متأسفانه میزان فساد بسیاری از لاشه‌ها به حدی بود که امکان نمونه‌برداری میکروبی صحیح وجود نداشت. با این حال نمونه‌هایی که توانستیم برداشت کنیم به سازمان دامپزشکی در تهران ارسال شد.

وی افزود: نه تنها در ایران، بلکه هیچ‌یک از کشورهای درگیر با تلفات فوک‌ها نتوانسته‌اند دلیل اصلی مرگ‌ومیر را مشخص کنند. آخرین گزارش از قزاقستان (هفته گذشته) نیز حاکی از کشف لاشه‌های بسیار زیاد بود.

مدیر امداد و نجات مرکز فوک خزری مازندران با اشاره به تجربه کشورهای اروپایی گفت: در برخی کشورهای اروپایی، نمونه‌های ویروسی از آنفلوانزای فوق‌حاد پرندگان در بدن فوک‌های تلف‌شده شناسایی شده و همانجا علت مرگ همین بیماری تشخیص داده شده است. من فکر می‌کنم احتمالاً بیماری‌های ویروسی نظیر آنفلوانزا نیز عامل تلفات کنونی باشند، اما هنوز در دریاچه خزر این موضوع قطعی نشده است.