جغرافیای غذا، رویکرد جدید در زنجیره ارزش گردشگری(Tourism value chain)روستای شانه‌تراش تنکابن

عصر حاضر در صنعت گردشگری با هدف کشف تجربه‌های جدید فرهنگی، رفته‌رفته جایگزین مدل گردشگری تفریحی می‌گردد. شناخت زنجیره غذایی محلی (local food) این‌روزها از تجربه‌های فرهنگی در ارتباط با جغرافیای تغذیه روستایی می‌تواند زمینه حضور گردشگران داخلی و خارجی با رویکرد تعامل فرهنگی را فراهم سازد. منطقه غرب مازندران و به‌خصوص در روستاهای تنکابن و رامسر نیز جغرافیای تغذیه مختص به خود را دارد که با توجه به عوامل گوناگون جغرافیایی، اقلیمی، فرهنگی و … اشتراکاتی با منطقه شرق گیلان و شهرستان‌های همچون آستانه اشرفیه، لاهیجان، سیاهکل را دارا بوده که می‌تواند به عنوان شناسنامه‌ای برای گردشگران در این منطقه قرار گیرد.روستای شانه‌تراش در تنکابن نیز به عنوان یکی از روستاهای مهم این منطقه با دارا بودن غذاهای متنوع محلی همچون کدو قلیه، پرواویج، ترش‌تره با ماهی، سیر ویج، پنیر ویج، شیرین‌تره، لوبیا قاتق، بادمجان کباب، میرزاقاسمی و … دارای ویژگی‌های منحصربه‌فردی در جغرافیای فرهنگی غذایی استان مازندران محسوب می‌شود.جغرافیای غذا شاخه‌ای از جغرافیای انسانی است که به بررسی تولید، توزیع و مصرف مواد غذایی می‌پردازد و موجب کشف علل هماهنگی تغذیه انسان‌ها بر اثر انعکاسات ناشی از تبیین شرایط طبیعی، جغرافیایی و اجتماعی محسوب می‌گردد.بر اساس تعریف بالا، جغرافیای تغذیه شامل گستره‌ای از فعالیت‌های کشاورزی و معیشتی انسان تا نحوه استفاده از ابزارهای گوناگون برای ترکیب، پخت و عمل‌آوری غذاهای مختلف در مناطق دارای ویژگی‌های مشترک می‌شود.در این روستا نیز همانند مناطق غرب مازندران و شرق گیلان، تنوع خوراکی‌های محلی موجب گوناگونی خورش‌های این منطقه حاصل قرن‌ها تجربه مردم با ذوق آن از همه مواهبی است که خطه سرسبز و معتدل منطقه به آن‌ها بخشیده است.به طور مثال در سه غذای اصلی مردم این روستا یعنی ترشی‌تره، باقلاقاتق و میرزاقاسمی، با سادگی خود به یکباره خلق نشده‌اند بلکه زنان روستا در این منطقه از کشت محصول تا برداشت و فرآوری کردن آن‌ها که به عنوان زنجیره ارزش شناخته می‌شود، این غذاها را به طعم اصیل محلی آن رسانده‌اند.در این روستا مردم از همه رستنی‌های بومی همچون سیر و برگ آن، خوراک‌های خوشمزه همچون سیر ویج، سیر قلیه، شیرین‌تره و … پخته‌اند.علاوه بر زنجیره ارزش غذایی (Food value chain) در این روستا، این خوراک‌ها در مناسبت‌های مختلف همچون جشن‌ها، سوگواری‌ها، آداب و رسوم و … مورد استفاده قرار می‌گیرند. همه این موارد بیانگر آن است هنگامی که گردشگر پا به این روستا می‌گذارد، علاوه بر درک تجربه‌های فرهنگی و بازدید از جاذبه‌ها که او را به آنجا کشانده است، نیازهای مقدماتی دارد که باید آن‌ها را تأمین نماید و غذا از جمله نیازهای فیزیولوژیک اولیه انسانی است. اما غذا علاوه بر تأمین این نیاز خود به عنوان گونه‌ای از جاذبه‌های هر مقصد گردشگری شناخته می‌شود.در نتیجه علاوه بر جنبه‌های شناخت جغرافیای تغذیه در این روستا، می‌توان با بهره‌گیری از این غذاهای محلی در اقامتگاه‌ها و رستوران‌های محلی، زمینه رشد اقتصادی و توسعه گردشگری در منطقه را ایجاد نمود.
مهدی اسحقیمعاون گردشگری مازندران