فضیلت شب قدر همزمان با شهادت امام علی(ع)

حرف آنلاین: اين روزها در ليالي مبارك قدر قرار داريم. ليالي كه هر كس قدرش را بداند در واقع قدر خود را ديده و هركس قدر خود را ببيند بر صدر مي نشيند. به تعبير آن مصرع شريف و زيبا تو ليله القبري برو تا ليله القدري شوي. و تا انسان از ليالي قبر و گور تن و خواهش هاي نفساني بيرون نيايد چگونه مي تواند از ليله القبر به ليله القدر برسد. تا زماني كه آدمي در مساحت كوچك تن خود و محاسبات تنگ دنيوي گرفتار شده در واقع در ليله القبر و اسفل السافلين وجود خود دست و پا مي زند و نمي تواند حقيقت وجودي و معنوي خويش را كه در ليله القدر نهفته است دريابد، دريابد و دُر يابد. اين است كه حضرات معصومين عليهم السلام با علم به اين تنگناهايي كه انسان ها در آن گرفتار شده اند نردبان هايي براي ليالي قدر گذاشته اند از نيايش ها و ادعيه ها و نمازها و شب زنده داري ها و قرآن به سر گرفتن ها و قرآن خواندن ها تا انسان ها از اين نردبان هاي عروج بالا بروند و از ليله القبر به ليله القدر برسند.

*غسل ماه رمضان مانند روز تولد از مادر است

در روایتی می خوانیم که راوی  از امام صادق(ع) سؤال می کند: «کَم أغتَسِلُ فی شَهرِ رَمَضانَ لَیلَهً؟ / در ماه رمضان، چند شب غسل کنم؟» حضرت می فرماید:« لَیلَهَ تِسعَ عَشرَهَ، و لَیلَهَ إحدى و عِشرینَ، و ثَلاثٍ و عِشرینَ / شب نوزدهم، شب بیست و یکم و  شب بیست و سوم».

در روایت دیگری از همین امام همام می خوانیم: «مَن ِاغتَسَل َلَیالِیَ الغُسلِ مِن شَهر ِرَمَضانَ خَرَجَ مِن ذُنوبِهِ کَهَیئَهِ یَومَ وَلَدَتهُ اُمُّهُ / هر کس شبهاى غسل ماه رمضان را غسل کند، همچون روز تولّد از مادر، از گناهانش بیرون مى آید.»

غسل این شب ها چنان که در مفاتیح الجنان به نقل از علامه مجلسی آمده، بهتر است هنگام غروب آفتاب انجام شود.

*فضیلت شب زنده داری ماه رمضان از زبان رسول الله (ص)

در روایتی از رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم می خوانیم:« مَن أحیا لَیلَهَ القَدرِ حُوِّلَ عَنهُ العَذابُ إلَى السَّنَهِ القابِلَهِ / هرکس شب قدر را زنده بدارد، تا سال آینده عذاب از او برگردانده مى شود.»

*دعای جوشن کبیر و مصون شدن از آتش جهنم

در سیره امام محمد باقر علیه السلام در روایات می خوانیم:« کانَ أبوجَعفَرٍ علیه السلام إذا کانَت لَیلَهُ إحدى و عِشرینَ، و لَیلَهُ ثَلاثٍ و عِشرینَ أخَذَ فِی الدُّعاءِ حَتّى یَزولَ اللَّیلُ، فَإِذا زالَ اللَّیلُ صَلّى / وقتى شب بیست و یکم و شب بیست و سوم مى شد، امام باقر علیه السلام شروع به دعا کردن مى کرد تا شب سپرى شود. چون شب مى گذشت، نماز مى خواند.»

برخی از ادعیه مربوط به شب های قدر در مفاتیح الجنان نقل شده است. از جمله این دعاها به دعای جوشن کبیر می توان اشاره کرد. در روایتی می خوانیم که جبرئیل خطاب به پیامبر صلّی الله علیه و آله و سلّم در ضمن برشمردن فضایل و آثار این دعا فرموده:«  یَا مُحَمَّدُ وَ مَنْ دَعَا بِهِ فِی شَهْرِ رَمَضَان َثَلَاثَ مَرَّاتٍ أَوْ مَرَّهً وَ احِدَهً حَرَّمَ اللَّهُ جَسَدَهُ عَلَى النَّارِ وَ وَ جَبَتْلَهُا لْجَنَّه…/ ای محمد کسی که در ماه رمضان سه مرتبه یا یک مرتبه دعای جوشن کبیر را بخواند خداوند بدن وی را بر آتش جهنم حرام می کند و بهشت را بر او واجب می گرداند.»

*قرآن و اهل بیت علیهم السلام را در دعاهایتان واسطه قرار دهید

این عمل همان چیزی است که در بین ما به مراسم «قرآن به سر» مشهور شده است و آنچه در مفاتیح الجنان در این خصوص وارد شده به نقل از امام صادق علیه السلام است.

*روایت امام صادق (ع) از فضیلت زیارت امام حسین (ع)

در روایتی از امام صادق علیه السلام می خوانیم:« اذا کان لیله القدر نادى مناد من السّماء السّابعه من بطنان العرش انّ الله قد غفر لمن زار قبر الحسین علیه السلام / هرگاه شب قدر شودکه در آن، هرکار حکمت آمیزى فیصله مى یابد آن شب، منادى از دل عرش بانگ برمى آورد که: « خداوند، هرکس را امشب به زیارت قبر حسین علیه السلام آمد، آمرزید.»

نمازهایی که در شب قدر وارد شده است  
در روایتی از رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم می خوانیم:« مَن صَلّى لَیلَهَ القَدرِ إیمانا وَ احتِسابا غَفَرَ اللّه ُ لَهُما تَقَدَّمَ مِن ذَنبِهِ / هرکه در شب قدر، از روى ایمان و براى پاداش الهى نماز بخواند، خداوند گناه گذشته او را مى آمرزد.»

آنچه در شب های قدر اهمیت دارد برقراری ارتباط با ذات اقدس الهی است و نماز از جمله بهترین راه هاست و به هر صورتی که انجام بپذیرد – نماز مستحبی، نماز قضا – مانعی ندارد. البته نمازهای مخصوصی نیز در خصوص این شب ها نقل شده که از ثواب ویژه ای بهره مند هستند. یکی از آنها نمازی دو رکعتی است که در هر رکعت بعد از قرائت سوره حمد، هفت مرتبه سوره توحید باید خوانده شود، و بعد از پایان نماز هفتاد مرتبه أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ وَ أَتُوبُ إِلَیْهِ گفته شود. در خصوص ثواب این نماز در روایتی از رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم می خوانیم:«لا یَقومُ مِن مَقامِهِ حَتّى یَغفِرَ اللّه ُ لَهُ ولِأَبَوَیهِ، وبَعَثَ اللّه ُ مَلائِکَهً یَکتُبونَ لَهُ الحَسَناتِ إلى سَنَهٍ اُخرى، وبَعَثَ اللّه ُ مَلائِکَهً إلَى الجِنانِ یَغرِسونَ لَهُ الأَشجارَ، ویَبنونَ لَهُ القُصورَ، ویُجرونَ لَهُ الأَنهارَ، ولا یَخرُجُ مِنَ الدُّنیا حَتّى یَرى ذلِکَ کُلَّهُ /  از جاى خود بر نمى خیزد تا آن که خداوند، او و پدر و مادرش را مى آمرزد و خداوند، فرشتگانى را بر مى انگیزد که تا سال دیگر براى او حسنات مى نویسند و خداوند، فرشتگانى را به سوى بهشت مى فرستد که براى او درختانى بکارند و کاخ هایى بسازند و نهرهایى جارى کنند، و از دنیا بیرون نمى رود تا آن که همه اینها را ببیند.»

نماز دیگری که در این شب ها از استحباب بیشتری بهره مند است صدر رکعت نماز است و بهتر آن است که بعد از قرائت سوره حمد، صد مرتبه (و طبق روایتی ده مرتبه) سوره توحید قرائت شود. در فضیلت این نماز می خوانیم:« إِن فَعَلَ ذلِکَ أعتَقَهُ اللّه ُ مِنَ النّارِ وأوجَبَ لَهُ الجَنَّهَ ، وشَفَّعَهُ فی مِثلِ رَبیعَهَ ومُضَرَُ /  پس اگر چنین کند، خداوند، او را از آتش مى رهاند و بهشت را براى او حتمى مى سازد و شفاعت او را درباره جماعتى به شمار قبیله ربیعه و مُضَر مى پذیرد».

*اعمال مخصوص شب نوزدهم
۱- صد مرتبه اسْتَغْفِرُاللَّهَ رَبّى‏ وَ اتُوبُ الَیْهِ.
۲- صد مرتبه اللَّهُمَّ الْعَنْ قَتَلَهَ امیرِ الْمُؤْمِنینَ.
۳- خواندن این دعای « اللهُمَّ اْجْعَلْ فیما تَقْضى‏ وَتُقَدِّرُ مِنَ الْأَمْرِ…» که در مفاتیح الجنان به صورت کامل ذکر شده است.

*اعمال مخصوص شب بیست و یکم

چنان که مرحوم شیخ عباسی قمی نیز در مفاتیح الجنان متذکر شده، فضیلت این شب از شب نوزدهم بیشتر است و باید اعمال مشترک شبهاى قدر را به جا آورد  و در این شب که شب شهادت حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام است. صلوات زیاد فرستاد و قاتلان آن حضرت را لعن و نفرین نمود و گفت: «اللّهمَّ الْعَن قَتَلَهَ أمیرالمُؤمِنِین»
و از این شب دعاهاى شبهاى دهه آخر ماه رمضان شروع می شود.

*اعمال مخصوص شب بیست و سوم

این شب برتر از دو شب گذشته است و احتمال شب قدر بودن آن بیشتر است. اینک به اختصار به اعمال مخصوص آن اشاره می شود.
 سوره های عنکبوت، روم، دخان را قرائت کنید
در روایتی از امام صادق علیه السلام نقل شده:« مَن قَرَأَ سورَتَیِ  العَنکَبوتِ ، وَالرّومِ فی شَهرِ رَمَضانَ فی لَیلَهِ ثَلاثٍ وعِشرینَ ، فَهُوَ وَاللّه ِ ـ یا أبا مُحَمَّدٍ ـ مِن أهلِ الجَنَّهِ لا أستَثنی فیهِ أبَداً ، ولا أخافُ أن یَکتُبَ اللّه ُ عَلَیَّ فی یَمینی إثماً ، وإنَّ لِهاتَینِ السّورَتَینِ مِنَ اللّه ِ مَکاناً /  هر کس دو سوره عنکبوت و روم را در ماه رمضان، در شب بیست و سوم بخواند، به خدا قسم ـ اى ابو محمّد ـ او از اهل بهشت است و هرگز در این سخن استثنا نمى کنم و نمى ترسم که خداوند، در این سوگند گناهى بر من بنویسد. این دو سوره نزد خداوند، جایگاهى والا دارند.»

در اقبال سید بن طاووس نیز می خوانیم که «و مِنَ الزِّیاداتِ لَیلَهَ ثَلاثٍ وعِشرینَ: قِراءَهُ سورَهِ «الدُّخانِ» فیها / و از اعمال افزون در شب بیست و سوم، خواندن سوره دُخان در آن شب است.»

*فضیلت قرائت هزار مرتبه سوره قدر در روایت امام صادق (ع)

در روایتی از امام صادق علیه السلام می خوانیم: لَو قَرَأَ رَجُلٌ لَیلَهَ ثَلاثٍ وعِشرینَ مِن شَهرِ رَمَضانَ: «إِنَّـآ أَنزَلْنَـاهُ فِى لَیْلَهِ الْقَدْرِ» ألفَ مَرَّهٍ ، لَأَصبَحَ وهُوَ شَدیدُ الیَقینِ بِالاِعتِرافِ بِما یَختَصُّ فِینا، وما ذاکَ إلاّ لِشَیءٍ عایَنَهُ فی نَومِهِ» (۱۳) « اگر کسى در شب بیست و سوم ماه رمضان، هزار بار سوره إنّا أنزلناه بخواند، صبح خواهد کرد، در حالى که یقین او، با اعتراف به آنچه مخصوص ماست، استوار خواهد بود و این نیست ، مگر به سبب آنچه در خواب خود مى بیند.»

*برای امام زمان (عج) دعا کنید

محمد بن عیسی نقل می کند که در شب بیست و سوم و اساسا در طول ماه مبارک رمضان در هر حالتی اعم از رکوع و سجود و قیام و … که هستی دعای اللهم کل لولیک ….را قرائت کن.

*غسل آخر شب را از یاد نبرید

راوی از سیره امام صادق علیه السلام نقل می کند که « رَأَیتُهُ اغتَسَلَ فی لَیلَهِ ثَلاثٍ وعِشرینَ مِن شَهرِ رَمَضانَ ، مَرَّهً فی أوَّلِ اللَّیلِ، ومَرَّهً فی آخِرِهِ / دیدم امام صادق علیه السلام در شب بیست و سوم از ماه رمضان غسل کرد: یک بار در اوّل شب، یک بار هم در آخر آن.»/شبستان