ذخیره سوخت جایگزین؛ آزمون آمادگی صنایع مازندران برای زمستان

ساری گروه اقتصادی: عبور از زمستان بدون خاموشی صنعتی، فقط به ذخیره سوخت وابسته نیست؛ مازندران برای حفظ چرخه تولید به مدیریت هوشمند انرژی، توسعه زیرساخت‌های جایگزین و برنامه‌ریزی فراتر از روزهای سرد سال نیاز دارد.

با نزدیک شدن به فصل سرما و افزایش احتمال محدودیت در تأمین گاز صنایع، موضوع ذخیره‌سازی سوخت جایگزین بار دیگر به یکی از دغدغه‌های مهم بخش تولید تبدیل شده است. اعلام ذخیره سوخت مورد نیاز بیش از ۹۰ درصد واحدهای صنعتی دارای اولویت نخست، اگرچه نشانه‌ای از افزایش آمادگی برای مواجهه با ناترازی انرژی است، اما برای استانی مانند مازندران که بخش قابل توجهی از اقتصاد آن به فعالیت واحدهای تولیدی، صنایع تبدیلی، غذایی و کشاورزی وابسته است، نمی‌توان این اقدام را پایان مسئله دانست.

مازندران در سال‌های اخیر هم‌زمان با توسعه فعالیت‌های صنعتی و افزایش ظرفیت تولید، با چالش‌های متعددی در حوزه زیرساخت‌های انرژی مواجه بوده است. محدودیت در تأمین برق و گاز، به‌ویژه در فصل‌های اوج مصرف، بارها استمرار فعالیت برخی واحدهای تولیدی را تحت تأثیر قرار داده است. اکنون نیز احتمال اعمال محدودیت گاز در زمستان، ضرورت اتخاذ تدابیر پیشگیرانه را بیش از گذشته برجسته کرده است.

واقعیت این است که ناترازی انرژی دیگر یک مسئله مقطعی و محدود به فصل زمستان نیست؛ بلکه به یکی از متغیرهای تعیین‌کننده در برنامه‌ریزی اقتصادی و صنعتی کشور تبدیل شده است. در چنین شرایطی، ذخیره‌سازی سوخت جایگزین اقدامی ضروری برای کاهش آسیب‌پذیری صنایع محسوب می‌شود، اما میزان اثربخشی آن به نحوه اجرا، دسترسی مستمر به سوخت و امکان استفاده از تجهیزات متناسب با سوخت جایگزین بستگی دارد.

صنایع مازندران و حساسیت مضاعف به محدودیت انرژی

ساختار صنعتی مازندران با برخی استان‌های صنعتی کشور تفاوت دارد. صنایع غذایی، فرآوری محصولات کشاورزی، شالیکوبی‌ها، واحدهای لبنی، صنایع چوب و کاغذ، تولیدات وابسته به کشاورزی و واحدهای بسته‌بندی از جمله بخش‌هایی هستند که استمرار فعالیت آنها با معیشت تولیدکنندگان، کشاورزان و شبکه توزیع محصولات ارتباط مستقیم دارد.

برای این صنایع، توقف تولید صرفاً به معنای کاهش چندروزه فعالیت کارخانه نیست. در برخی واحدهای غذایی و فرآوری محصولات کشاورزی، اختلال در تأمین انرژی می‌تواند به فساد مواد اولیه، از بین رفتن محصول، افزایش هزینه نگهداری و حتی کاهش توان رقابت در بازار منجر شود.

سوخت جایگزین؛ راهکار اضطراری یا سیاست پایدار؟

یکی از پرسش‌های اساسی این است که آیا ذخیره‌سازی سوخت جایگزین می‌تواند راهکاری پایدار برای حل مشکل ناترازی انرژی صنایع باشد؟ پاسخ روشن است؛ این اقدام بیش از آنکه راه‌حل ریشه‌ای باشد، یک تدبیر ضروری برای مدیریت شرایط اضطراری است.

تکیه طولانی‌مدت بر سوخت جایگزین، علاوه بر افزایش هزینه‌های تولید و حمل‌ونقل، ممکن است پیامدهای زیست‌محیطی نیز به همراه داشته باشد. مازندران به دلیل برخورداری از جنگل‌های هیرکانی، تالاب‌ها، منابع آبی و ظرفیت‌های طبیعی ارزشمند، در برابر آلودگی‌های صنعتی و پیامدهای زیست‌محیطی حساسیت بیشتری دارد. بنابراین، استفاده از سوخت جایگزین باید با رعایت استانداردهای زیست‌محیطی، کنترل آلایندگی و نظارت مستمر همراه باشد.

در کنار ذخیره‌سازی سوخت، توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر، افزایش بهره‌وری تجهیزات، بهینه‌سازی مصرف گاز و برق و ایجاد ظرفیت‌های پشتیبان انرژی باید در برنامه بلندمدت مدیریت صنعتی استان قرار گیرد. همچنین لازم است برای واحدهایی که امکان استفاده از سوخت دوم را ندارند، راهکارهای فنی و حمایتی مشخصی تعریف شود.

ضرورت عبور از مدیریت بحران به مدیریت پیشگیرانه

آنچه امروز برای صنایع مازندران اهمیت دارد، تبدیل آمادگی فصلی به یک نظام دائمی مدیریت انرژی است. دستگاه‌های متولی باید علاوه بر اعلام آمار ذخیره‌سازی، اطلاعات روشنی از میزان ذخایر واقعی، مدت کفایت سوخت، تعداد واحدهای فاقد مخزن استاندارد و وضعیت صنایع اولویت دوم و سوم ارائه کنند.

مازندران برای حفظ جایگاه اقتصادی خود به صنعتی نیاز دارد که فعالیت آن با هر موج سرما و هر محدودیت انرژی متوقف نشود. تحقق این هدف نیز زمانی امکان‌پذیر است که مدیریت انرژی از اقدامات واکنشی و کوتاه‌مدت فاصله بگیرد و به بخشی جدایی‌ناپذیر از سیاست توسعه صنعتی استان تبدیل شود.