حرف بررسی کرد:

مازندران در صدر استان‌های دارای اضافه‌وزن و چاقی؛ زنگ خطر سلامت در شمال کشور

ساری گروه اجتماعی:اظهارات رئیس دبیرخانه شورای عالی سلامت و امنیت غذایی کشور درباره بالاتر بودن شیوع چاقی در مازندران، گیلان و آذربایجان غربی، بار دیگر ضرورت توجه جدی به وضعیت تغذیه، سبک زندگی و سلامت عمومی در استان‌های شمالی را مطرح کرده است؛ موضوعی که نشان می‌دهد برخورداری از طبیعت سرسبز و ظرفیت‌های کشاورزی و غذایی، لزوماً به معنای برخورداری از الگوی تغذیه سالم و تحرک کافی نیست.

ساری گروه اجتماعی:اظهارات رئیس دبیرخانه شورای عالی سلامت و امنیت غذایی کشور درباره بالاتر بودن شیوع چاقی در مازندران، گیلان و آذربایجان غربی، بار دیگر ضرورت توجه جدی به وضعیت تغذیه، سبک زندگی و سلامت عمومی در استان‌های شمالی را مطرح کرده است؛ موضوعی که نشان می‌دهد برخورداری از طبیعت سرسبز و ظرفیت‌های کشاورزی و غذایی، لزوماً به معنای برخورداری از الگوی تغذیه سالم و تحرک کافی نیست.

به گزارش حرف مازندران، در حالی که مازندران همواره به‌عنوان یکی از قطب‌های کشاورزی و تولید محصولات غذایی کشور شناخته می‌شود، اظهارات اخیر رئیس دبیرخانه شورای عالی سلامت و امنیت غذایی استان تهران درباره وضعیت شیوع چاقی در کشور، تصویری قابل تأمل از وضعیت سلامت در استان‌های شمالی ارائه می‌کند.

دکتر عبدالرضا نوروزی در نشست خبری نخستین همایش چاقی بالینی ایران، با اشاره به پراکندگی جغرافیایی اضافه‌وزن و چاقی در کشور اعلام کرد که بالاترین میزان شیوع این مشکل مربوط به استان‌های مازندران، گیلان و آذربایجان غربی است. این اظهارات، مازندران را در کانون توجه یکی از مهم‌ترین چالش‌های سلامت عمومی قرار می‌دهد؛ چالشی که پیامدهای آن محدود به افزایش وزن نیست و می‌تواند زمینه‌ساز گسترش بیماری‌های مزمن و غیرواگیر شود.

بر اساس توضیحات این عضو هیئت‌علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران، چاقی از عوامل مهم زمینه‌ساز بیماری‌هایی مانند دیابت، بیماری‌های قلبی‌وعروقی و کبد چرب است. همچنین وی با اشاره به اینکه حدود ۵۰ درصد بزرگسالان کشور با اضافه‌وزن یا چاقی مواجه هستند، نسبت به تداوم روند افزایشی این شاخص هشدار داد.

تناقض توسعه غذایی و سلامت در مازندران

قرار گرفتن مازندران در میان سه استان دارای بالاترین میزان شیوع چاقی، از چند منظر قابل بررسی است. این استان با برخورداری از ظرفیت‌های گسترده کشاورزی، باغداری، تولید برنج، مرکبات و محصولات متنوع غذایی، یکی از مناطق مهم تأمین امنیت غذایی کشور محسوب می‌شود. با این حال، تولید محصولات غذایی و دسترسی به منابع خوراکی به‌تنهایی تضمین‌کننده سلامت تغذیه‌ای جامعه نیست.

مسئله اصلی، الگوی مصرف، کیفیت رژیم غذایی، میزان فعالیت بدنی و فرهنگ تغذیه در جامعه است. به همین دلیل، نمی‌توان صرفاً با تکیه بر ظرفیت تولید محصولات کشاورزی، وضعیت مطلوب تغذیه‌ای را برای جمعیت استان فرض کرد.

از سوی دیگر، تغییر سبک زندگی، گسترش مشاغل کم‌تحرک، کاهش فعالیت‌های بدنی روزمره و تغییر الگوهای مصرف غذایی، از جمله موضوعاتی هستند که باید در بررسی وضعیت اضافه‌وزن و چاقی در مازندران مورد توجه قرار گیرند. البته برای تعیین سهم هر یک از این عوامل، به مطالعات بومی و داده‌های دقیق استانی نیاز است.

ضرورت تدوین برنامه اختصاصی برای مازندران

قرار گرفتن مازندران در میان سه استان دارای بالاترین شیوع چاقی، ضرورت بازنگری در برنامه‌های پیشگیری و ارتقای سلامت استان را برجسته می‌کند. در این مسیر، دانشگاه علوم پزشکی مازندران و بابل، آموزش‌وپرورش، شهرداری‌ها، دستگاه‌های متولی ورزش و سازمان‌های مرتبط با تولید و توزیع مواد غذایی می‌توانند در قالب یک برنامه مشترک نقش‌آفرینی کنند.

توسعه آموزش تغذیه سالم در مدارس، افزایش فرصت‌های فعالیت بدنی برای کودکان و نوجوانان، گسترش برنامه‌های ورزش همگانی، نظارت بر تبلیغات محصولات غذایی و اجرای طرح‌های غربالگری اضافه‌وزن و چاقی، از جمله اقداماتی است که می‌تواند در دستور کار قرار گیرد.

همچنین تهیه نقشه استانی اضافه‌وزن و چاقی با تفکیک شهرستان‌ها، گروه‌های سنی و جنسیتی می‌تواند به شناسایی مناطق پرخطر و هدفمند شدن مداخلات کمک کند. بدون چنین اطلاعاتی، برنامه‌ریزی برای مقابله با چاقی ممکن است به اقدامات عمومی و غیرهدفمند محدود بماند.

اظهارات رئیس دبیرخانه شورای عالی سلامت و امنیت غذایی کشور، اگرچه تصویری کلی از وضعیت استان‌ها ارائه می‌دهد، اما برای شناخت دقیق وضعیت مازندران باید آمار تفکیکی و مطالعات اپیدمیولوژیک استانی نیز منتشر شود.

مازندران امروز با یک مسئله مهم سلامت عمومی روبه‌روست؛ استانی که در تولید محصولات غذایی جایگاه برجسته‌ای دارد، اما بنا بر اعلام مسئولان حوزه سلامت، در شاخص شیوع چاقی نیز در میان استان‌های رکورددار قرار گرفته است. این تناقض باید به نقطه آغاز یک برنامه جدی برای اصلاح الگوی تغذیه و سبک زندگی تبدیل شود؛ چراکه هزینه پیشگیری از چاقی، به‌مراتب کمتر از هزینه‌های درمان بیماری‌هایی است که در پی آن بروز می‌کنند.