حرف بررسی کرد:

ورزش مازندران در انتظار اعتبار؛ ۳۵ پروژه نیمه‌تمام، ۴۷۰۰ میلیارد ریال اعتبار می‌خواهند

ساری گروه اجتماعی: پروژه‌های ورزشی نیمه‌تمام در مازندران، حالا به یکی از نشانه‌های فاصله میان برنامه‌ریزی عمرانی و تحقق نیازهای ورزشی استان تبدیل شده‌اند؛ طرح‌هایی که بخشی از منابع عمومی را به خود اختصاص داده‌اند، اما هنوز به مرحله بهره‌برداری نرسیده‌اند. اعلام وجود ۳۵ پروژه ورزشی با پیشرفت فیزیکی بیش از ۶۰ درصد و نیاز ۴۷۰۰ میلیارد ریالی برای تکمیل آن‌ها، بار دیگر پرسش مهمی را پیش روی مدیران ورزش قرار می‌دهد: چرا پروژه‌هایی که بخش قابل‌توجهی از مسیر ساخت را طی کرده‌اند، همچنان از رسیدن به نقطه بهره‌برداری بازمانده‌اند؟

ساری گروه اجتماعی: پروژه‌های ورزشی نیمه‌تمام در مازندران، حالا به یکی از نشانه‌های فاصله میان برنامه‌ریزی عمرانی و تحقق نیازهای ورزشی استان تبدیل شده‌اند؛ طرح‌هایی که بخشی از منابع عمومی را به خود اختصاص داده‌اند، اما هنوز به مرحله بهره‌برداری نرسیده‌اند. اعلام وجود ۳۵ پروژه ورزشی با پیشرفت فیزیکی بیش از ۶۰ درصد و نیاز ۴۷۰۰ میلیارد ریالی برای تکمیل آن‌ها، بار دیگر پرسش مهمی را پیش روی مدیران ورزش قرار می‌دهد: چرا پروژه‌هایی که بخش قابل‌توجهی از مسیر ساخت را طی کرده‌اند، همچنان از رسیدن به نقطه بهره‌برداری بازمانده‌اند؟

بر اساس آماری که معاون توسعه مدیریت و منابع وزارت ورزش و جوانان در جریان بازدید از طرح‌های نیمه‌تمام شهرستان چالوس اعلام کرده است، مازندران در حال حاضر ۳۵ پروژه ورزشی با پیشرفت فیزیکی بیش از ۶۰ درصد دارد که برای تکمیل آن‌ها به چهار هزار و ۷۰۰ میلیارد ریال اعتبار نیاز است. این رقم در نگاه نخست شاید صرفاً یک آمار عمرانی به نظر برسد، اما بررسی دقیق‌تر آن ابعاد مهم‌تری از وضعیت زیرساخت‌های ورزشی استان را آشکار می‌کند.

نخستین نکته، حجم سرمایه‌گذاری انجام‌شده در پروژه‌هایی است که هنوز امکان بهره‌برداری از آن‌ها فراهم نشده است. وقتی ۳۵ پروژه توانسته‌اند بیش از ۶۰ درصد پیشرفت فیزیکی داشته باشند، به این معناست که بخش قابل‌توجهی از منابع مالی، مصالح، نیروی انسانی و ظرفیت اجرایی کشور و استان در این طرح‌ها هزینه شده است. با این حال، این سرمایه‌گذاری تا زمانی که به فضای ورزشی قابل استفاده تبدیل نشود، نمی‌تواند پاسخگوی نیاز ورزشکاران و شهروندان باشد.

محاسبه اعتبار موردنیاز نیز نکته قابل‌تأملی دارد. بر مبنای رقم اعلام‌شده، به‌طور متوسط برای تکمیل هر پروژه حدود ۱۳۴ میلیارد ریال، معادل ۱۳ میلیارد و ۴۰۰ میلیون تومان، اعتبار لازم است. البته این میانگین به معنای یکسان بودن هزینه تکمیل همه پروژه‌ها نیست؛ چراکه ابعاد، نوع کاربری، موقعیت جغرافیایی و میزان پیشرفت هر طرح می‌تواند تفاوت چشمگیری در هزینه نهایی ایجاد کند. با این حال، همین محاسبه نشان می‌دهد که تکمیل این مجموعه پروژه‌ها نیازمند یک برنامه مالی مشخص و فراتر از تخصیص‌های پراکنده و مقطعی است.

اما مسئله اصلی فقط کمبود اعتبار نیست

یکی از مهم‌ترین دلایل تداوم پروژه‌های نیمه‌تمام در طرح‌های عمرانی کشور، فاصله میان اعتبار مصوب و اعتبار تخصیص‌یافته است. در بسیاری از موارد، پروژه‌ای با اتکا به پیش‌بینی منابع مالی آغاز می‌شود، اما در سال‌های بعد، به دلیل محدودیت منابع عمومی، کاهش تخصیص‌ها یا تغییر اولویت‌های بودجه‌ای، روند اجرایی آن کند یا متوقف می‌شود. در چنین شرایطی، پیمانکار امکان ادامه منظم عملیات را ندارد و پروژه‌ای که می‌توانست در مدت مشخصی به بهره‌برداری برسد، به طرحی چندساله تبدیل می‌شود.

عامل مهم دیگر، افزایش هزینه‌های ساخت‌وساز است. نوسان قیمت مصالح ساختمانی، تجهیزات ورزشی، تأسیسات مکانیکی و برقی و هزینه‌های پیمانکاری، برآوردهای اولیه را با تغییر مواجه می‌کند. به این ترتیب، اعتباری که در زمان آغاز پروژه برای تکمیل آن کافی به نظر می‌رسید، ممکن است چند سال بعد پاسخگوی هزینه‌های باقی‌مانده نباشد. این چرخه باعث می‌شود هرچه زمان تکمیل پروژه طولانی‌تر شود، هزینه نهایی آن نیز افزایش پیدا کند و نیاز مالی جدیدی به وجود آید.

در کنار این عوامل، ضعف در اولویت‌بندی پروژه‌ها نیز قابل بررسی است. یکی از آسیب‌های مدیریت طرح‌های عمرانی، آغاز هم‌زمان تعداد زیادی پروژه بدون اطمینان از تأمین منابع مالی موردنیاز برای تکمیل آن‌هاست. نتیجه چنین رویکردی، توزیع اعتبارات میان طرح‌های متعدد و کاهش سرعت پیشرفت هر یک از آن‌هاست. در حالی که گاهی تکمیل چند مجموعه ورزشی با پیشرفت بالا می‌تواند در مدت کوتاه‌تری خدمات واقعی به جامعه ارائه کند، ادامه پراکندگی منابع میان پروژه‌های متعدد، زمان انتظار برای بهره‌برداری را افزایش می‌دهد.

این مسئله برای مازندران اهمیت مضاعفی دارد. استانی با جمعیت شناور قابل‌توجه در فصل‌های گردشگری، پراکندگی جغرافیایی شهرها و روستاها و ظرفیت گسترده در رشته‌های مختلف ورزشی، نیازمند زیرساخت‌هایی متناسب با ویژگی‌های جمعیتی و جغرافیایی خود است. در غرب مازندران نیز فاصله برخی مناطق از مراکز برخوردارتر و محدودیت دسترسی به امکانات ورزشی، ضرورت توسعه عادلانه فضاهای ورزشی را دوچندان می‌کند. بنابراین، نیمه‌تمام ماندن یک سالن ورزشی یا مجموعه ورزشی صرفاً یک مسئله ساختمانی نیست؛ بلکه به معنای تأخیر در دسترسی بخشی از جامعه به امکانات عمومی است.

بازدیدهای میدانی؛ از وعده تا پاسخ‌گویی

اظهارات معاون وزیر ورزش و جوانان درباره آغاز پایش مستمر پروژه‌های نیمه‌تمام و سفر به استان‌ها، اگر به یک نظام مشخص پیگیری و پاسخ‌گویی منجر شود، می‌تواند گامی مؤثر در تعیین تکلیف این طرح‌ها باشد. اما بازدید میدانی به‌تنهایی گرهی از مشکلات باز نمی‌کند. آنچه اهمیت دارد، تبدیل مشاهدات میدانی به تصمیم‌های اجرایی، تأمین اعتبار، رفع موانع اداری و تعیین زمان قطعی بهره‌برداری است.

انتظار می‌رود اداره کل ورزش و جوانان مازندران با انتشار یک گزارش شفاف، وضعیت تک‌تک این ۳۵ پروژه را مشخص کند؛ از جمله محل اجرای طرح، میزان اعتبار هزینه‌شده، اعتبار موردنیاز برای تکمیل، علت کندی یا توقف عملیات و زمان‌بندی بهره‌برداری. همچنین باید روشن شود کدام پروژه‌ها با اعتبار محدود و در کوتاه‌مدت قابلیت تکمیل دارند و کدام‌یک به منابع مالی و مداخلات اجرایی بیشتری نیازمندند.