احتیاط یا شتاب‌زدگی ستاد مدیریت بحران؛ ماجرای تعطیلی بی‌موقع مدارس مازندران در 18آبان

حرف آنلاین: تصمیم به تعطیلی مدارس مازندران در پی پیش‌بینی بارندگی شدید و احتمال آب‌گرفتگی، در حالی اجرا شد که شرایط جوی استان با هشدارهای اعلام‌شده فاصله معناداری داشت. بارندگی قابل‌توجهی رخ نداد و آنچه باقی ماند، پرسش‌هایی درباره چرایی شتاب‌زدگی در تصمیم‌گیری ستاد مدیریت بحران بود؛ تصمیمی که قرار بود از بروز خسارت و مخاطرات احتمالی جلوگیری کند، اما به نظر می‌رسد در اجرای اصل احتیاط، از آن سوی بام افتاد.

تعطیلی مدارس در شرایطی که احتمال وقوع مخاطرات جوی وجود دارد، اقدامی قابل دفاع و حتی ضروری است؛ اما مسئله اینجاست که آیا هر هشدار هواشناسی باید به تعطیلی گسترده مدارس منجر شود؟ مدیریت بحران صرفاً به معنای واکنش سریع به پیش‌بینی‌ها نیست، بلکه هنر اصلی آن، سنجش دقیق احتمال وقوع حادثه و اتخاذ تصمیم متناسب با میزان خطر است.

در ماجرای اخیر، مدیرکل آموزش‌وپرورش مازندران به فارس اعلام کرد که تعطیلی مدارس بر اساس گزارش‌های کارشناسی هواشناسی و تصمیم ستاد مدیریت بحران انجام شده و آموزش‌وپرورش مجری این تصمیم بوده است. مدیرکل هواشناسی استان نیز بر مبانی فنی پیش‌بینی‌ها و وظیفه این مجموعه در ارائه هشدارهای جوی تأکید کرد. با این حال، آنچه در نهایت در میدان اتفاق افتاد، با تصویری که از شرایط جوی پیش‌بینی شده بود، همخوانی نداشت.

تعطیلی مدارس پیامدهایی فراتر از توقف یک روز آموزش دارد. خانواده‌های شاغل، برنامه روزانه والدین، فعالیت مراکز آموزشی و نظم زندگی شهروندان تحت تأثیر چنین تصمیم‌هایی قرار می‌گیرد. تکرار تعطیلی‌هایی که تناسب روشنی با شرایط واقعی ندارند، می‌تواند به کاهش اعتماد عمومی به هشدارهای رسمی و حتی کم‌اهمیت شدن هشدارهای جدی در آینده منجر شود.

پرسش اساسی این است که آیا امکان تصمیم‌گیری منطقه‌ای و متناسب با وضعیت شهرستان‌های مختلف وجود نداشت؟ چرا باید هشدار مربوط به احتمال بارندگی در برخی مناطق، به تصمیمی گسترده برای تعطیلی مدارس منجر شود؟ آیا ستاد مدیریت بحران پیش از اعلام تعطیلی، سناریوهای مختلف وقوع بارش و میزان احتمال تحقق هرکدام را بررسی کرده بود؟

بدیهی است مسئولان نباید برای اثبات ضرورت مدیریت بحران، منتظر وقوع سیل و آب‌گرفتگی و خسارت بمانند؛ اما پیشگیری نیز نباید به تصمیم‌گیری شتاب‌زده تبدیل شود. مازندران به دلیل شرایط اقلیمی و جغرافیایی، همواره در معرض مخاطرات طبیعی قرار دارد و همین مسئله ضرورت برخورداری از نظام تصمیم‌گیری دقیق و حرفه‌ای را دوچندان می‌کند.

اکنون انتظار می‌رود ستاد مدیریت بحران استان به‌جای ارجاع مسئولیت میان دستگاه‌ها، درباره مبانی این تصمیم توضیح دهد و مشخص کند چه سازوکاری برای تفکیک هشدارهای جدی از شرایط احتمالی در نظر گرفته شده است. مدیریت بحران نه به معنای نادیده گرفتن خطر است و نه تعطیلی بر مبنای هر احتمال؛ بلکه تصمیمی هوشمندانه، به‌موقع و متناسب با واقعیت‌های میدانی است. در ماجرای اخیر، به نظر می‌رسد ستاد مدیریت بحران در اجرای اصل احتیاط چنان شتاب کرد که از ضرورت سنجش و تدبیر غافل ماند.