تحول در نظام توزیع آب مازندران؛ از مدیریت دولتی به مدیریت مشارکتی

ساری-گروه اجتماعی: شیوه‌نامه تحویل حجمی آب در شبکه‌های آبیاری و زهکشی از سوی کارگروه ملی سازگاری با کم‌آبی در سال ۱۳۹۹ تهیه و به استان‌ها ابلاغ شد و در مازندران نیز اجرای مفاد این شیوه‌نامه با همکاری دستگاه‌های مرتبط در دستور کار شرکت آب منطقه‌ای مازندران قرار گرفت. این شیوه‌نامه با هدف ایجاد وحدت رویه، نظام‌مند کردن و بهبود فرآیند تحویل حجمی آب و ارتقای بهره‌وری آب کشاورزی تدوین شده و اجرای آن در شبکه‌های آبیاری و زهکشی استان می‌تواند با محقق کردن امر مشارکت مردم، مدیریت مصرف آب کشاورزی را به شکل مطلوبی بهبود دهد.

با ایجاد این تشکل‌ها عملا توزیع آب شبکه در مناطق زیر پوشش هر تشکل و بین بهره‌برداران به خود مردم واگذار می‌شود و هر تشکل نقشی محوری برای ساماندهی فعالیت‌های کشاورزی خواهد داشت. شرکت آب‌منطقه‌ای نیز موظف به تحویل آب به این تشکل‌ها است.

با فعالیت تشکل‌های آب‌بر علاوه بر مسائل مربوط به توزیع آب، برای مواردی مانند تغییر الگوی کشت، فرهنگسازی مسائل بخش کشاورزی و حل اختلاف‌ها و تعارضات نیز از توان مردمی و جامعه محلی بهره گرفته می‌شود.

اجرای طرح استقرار مدیریت مشارکتی آب در مازندران پس از برداشته شدن گام‌های مقدماتی در شرق استان طی سال‌های اخیر، امسال با تشکیل کارگروه‌های مرتبط در هشت شهرستان مازندران به طور گسترده در دستور کار شرکت آب منطقه‌ای مازندران قرار گرفته است.

عملیاتی شدن طرح استقرار مدیریت مشارکتی آب کشاورزی در سه دشت گلورد، تجن و البرز بر اساس بند «ت» ماده ۴۰ برنامه هفتم پیشرفت کشور با تشکیل کارگروه‌های شهرستانی مربوط به اجرای این طرح و شناسایی ظرفیت‌های اجتماعی و تشکیلاتی کشاورزان در هشت شهرستان مازندران وارد فاز جدی‌تری نسبت به سال‌های اخیر شد.

بر اساس بند «ت» ماده ۴۰ قانون برنامه هفتم پیشرفت کشور، وزارت نیرو با هماهنگی وزارت جهاد کشاورزی مکلف است ظرف یکسال از لازم الاجرا شدن این قانون، نسبت به استقرار مدیریت مشارکتی آب با ایجاد یا تقویت تشکل‌های بهره‌برداران موضوع ماده (۵) قانون افزایش بهرهوری بخش کشاورزی و منابع طبیعی مصوب ۲۳/۴/۱۳۸۹ در هر یک از آبخوان‌های کشور اقدام کند.

در مازندران با توجه به نقش و جایگاه این استان در حوزه کشاورزی و سهم قابل توجهی که در تامین برنج کشور دارد، اجرای این طرح برای مدیریت مصرف آب به کمک کشاورزان از اهمیت بیشتری برخوردار است. به طوری که طی سال‌های اخیر گام‌هایی برای راه‌اندازی و فعال شدن تشکل‌های آب‌بران برداشته شد و امسال به گفته مدیر نگهداری و بهره‌برداری از تاسیسات آبی و برقابی شرکت آب منطقه‌ای مازندران اقدامات مربوط به انجام آن با توجه به تاکید قانون برنامه هفتم پیشرفت، به شکل جدی‌تری دنبال می‌شود.

جواد دادویه با اشاره به تاکید قانون برنامه هفتم پیشرفت کشور بر اجرای طرح استقرار مدیریت مشارکتی آب گفت: با انجام برنامه‌ریزی‌ها و مطالعات فنی و جذب مشاور، به دنبال ایجاد ساختارهای مرتبط با آن و افزایش تعداد تشکل‌های بهره‌برداران و هدایت گروه‌های هم‌آب‌بر سه دشت تجن، گلورد و البرز با ایجاد تشکل‌هایی در قالب تعاونی‌های تولید روستایی هستیم.

وی  در نشست هماهنگی مدیران منابع آب شهرستان‌های زیر پوشش سه شبکه آبیاری و زهکشی تجن، گلورد و البرز که با هدف هم‌اندیشی برای پیاده‌سازی مدیریت مشارکتی آب برگزار شد، اظهار کرد: راه‌اندازی و فعال شدن تشکل‌های بهره برداران در مازندران با توجه به نقش مهم این استان در کشاورزی و ضرورت مدیریت مصرف بهینه آب با مشارکت خود کشاورزان یکی از اولویت‌های شرکت آب منطقه‌ای است که اکنون با توجه به تاکید برنامه هفتم پیشرفت کشور همه توان اداری و اجتماعی برای تحقق این هدف باید در استان به کار گرفته شود.

این مسوول افزود: در حال حاضر با توجه به موجود بودن شبکه آبیاری و زهکشی در سه دشت گلورد، تجن و البرز، تمرکز بر ایجاد ساختارهای مدیریت مشارکتی، توانمندسازی تشکل‌های موجود و راه‌اندازی تشکل‌های جدید در صورت نیاز در این مناطق است و انتظار می‌رود مدیران منابع آب شهرستان‌های مربوطه نیز این موضوع را به عنوان یک اولویت جدی در دستور کار قرار دهند.

مدیر نگهداری و بهره‌برداری از تاسیسات آبی و برقابی شرکت آب منطقه‌ای مازندران خاطرنشان کرد: تا کنون کارگروه‌های شهرستانی در هشت شهرستان بهشهر، نکا، میاندورود، جویبار، بابلسر، بابل، فریدونکنار و قائمشهر تشکیل شده و ۳۳ تعاونی و تشکل موجود نیز برای بررسی امکان همکاری در این زمینه شناسایی شده‌اند.

دادویه با اشاره به شناسایی گروه‌های هم‌آب‌بر در سه دشت یاد شده، اظهار کرد: برای ایجاد تشکل‌های بهره‌برداران در سه شبکه آبیاری و زهکشی گلورد، تجن و البرز، با در نظر گرفتن نکات فنی و اجتماعی، ۲۶۹ گروه هم‌آب‌بر شامل ۲۳ گروه در شبکه گلورد، ۱۲۸ گروه در شبکه تجن و ۱۱۸ گروه در شبکه البرز شناسایی شدند که تلاش می‌شود تا با کنار هم قرار دادن این گروه‌ها و ایجاد تعامل و هم‌افزایی بین بهره‌برداران، سرعت و کیفیت اجرای طرح استقرار مدیریت مشارکتی آب را افزایش دهیم.