از اسکله تا کشتی‌سازی؛ روایت یک ظرفیت ناتمام در خزر

ساری- گروه اقتصادی: در حالی که مازندران به یکی از قطب‌های اصلی صنعت کشتی‌سازی و تعمیر شناورهای تجاری و تفریحی کشور تبدیل شده، بهره‌مندی این استان از مزایای راهبردی دریای خزر همچنان با چالش‌ها و عقب‌ماندگی‌های مزمن همراه است؛ ظرفیتی عظیم که سال‌هاست کمتر از توان واقعی خود مورد استفاده قرار گرفته است.

افزایش فعالیت بنادر مازندران و ترانزیت سالانه میلیون‌ها تن کالا از طریق دریای خزر، در کنار رشد تدریجی گردشگری دریایی، طی سال‌های اخیر زمینه رونق صنعت کشتی‌سازی و تعمیرات دریایی در این استان را فراهم کرده است. صنعتی که امروز نه‌تنها بخش قابل توجهی از نیاز داخلی کشور را تأمین می‌کند، بلکه با جلوگیری از خروج ارز، نقش مهمی در اقتصاد دریامحور ایفا می‌کند.

بر اساس اعلام شرکت صنایع دریایی ایران (صدرا) در مازندران، طی یک سال گذشته تعمیر اساسی ۴۰ فروند کشتی ایرانی و خارجی در این استان انجام شده که صرفه‌جویی ارزی حدود هفت میلیون دلار را به همراه داشته است. این دستاورد، نشان‌دهنده توان فنی و تخصصی صنعت کشتی‌سازی شمال کشور است؛ توانی که می‌تواند مازندران را به هاب خدمات دریایی در حاشیه خزر تبدیل کند.

مدیرعامل شرکت صنعتی دریایی صدرای پارس با اشاره به ساخت هم‌زمان چند فروند کشتی و آغاز پروژه‌های جدید، اعلام کرده است که تعمیر نخستین شناور تفریحی کروز در سواحل شمالی کشور نیز در مراحل پایانی قرار دارد؛ کشتی‌ای با قابلیت دریانوردی نامحدود که می‌تواند نقطه عطفی در گردشگری دریایی خزر باشد.

با این حال، گردشگری دریایی در مازندران، بیش از آنکه روایت تحقق باشد، داستان وعده‌های تکرارشده است. از سال ۱۳۹۳ تاکنون، بارها خبر ورود کشتی‌های کروز، راه‌اندازی خطوط مسافری دریایی و رونق سفرهای دریایی منتشر شده، اما بخش عمده این وعده‌ها به دلایل مختلف اجرایی نشده است. هرچند پهلوگیری نخستین کشتی تفریحی در بندر نوشهر در دولت چهاردهم، بارقه‌ای از امید را زنده کرده، اما این اقدام هنوز با یک برنامه منسجم و پایدار فاصله دارد.

مازندران با دارا بودن بنادر مهمی چون نوشهر، فریدونکنار و امیرآباد، از نظر زیرساخت‌های بندری و دریایی، جایگاهی ممتاز در شمال کشور دارد. بندر امیرآباد با وسعت بیش از هزار هکتار و دسترسی مستقیم به بازار ۳۰۰ میلیونی کشورهای CIS، ظرفیتی کم‌نظیر برای توسعه تجارت دریایی است؛ ظرفیتی که هنوز به‌طور کامل در خدمت اقتصاد استان و کشور قرار نگرفته است.

واقعیت این است که دریای خزر برای مازندران، بیش از آنکه منبع ثروت و توسعه باشد، به ظرفیتی مغفول تبدیل شده است. استانی که امروز در کشتی‌سازی و تعمیرات دریایی به خودکفایی رسیده، همچنان در بهره‌برداری همه‌جانبه از مزایای دریامحور، سهمی کمتر از شایستگی‌هایش دارد.

مازندران، امروز قطب کشتی‌سازی ایران است؛ اما خزر همچنان از داشته‌های واقعی خود در این استان محروم مانده است. مسیری که اگر با نگاه راهبردی، سرمایه‌گذاری هدفمند و مدیریت یکپارچه دریایی همراه شود، می‌تواند اقتصاد شمال کشور را متحول کند.