مازندران بر اساس آمارهای رسمی حدود ۲۴۰ هزار هکتار زمین شالیزاری دارد که بسته به ترسالی یا ‏خشک‌سالی تا ۲۳۰ هزار هکتارش زیر کشت می‌رود. همچنین در این استان ۳۲۰ هزار نفر شالیکار به‌صورت حرفه‌ای و به‌عنوان بهره‌بردار فعالیت دارند.‏

سال زراعی گذشته بر اساس آمار رسمی جهاد کشاورزی مازندران حدود یک و نیم میلیون تن شلتوک از ‏شالیزارهای استان برداشت شد که از این مقدار بیش از یک‌میلیون و یک‌صد هزار تن برنج سفید قابل‌تولید ‏است.‏

درحال حاضر بر اساس آمار سازمان جهاد کشاورزی مازندران بیش از ۷۰درصد زمین‌های شالیزاری استان ‏زیر کشت ارقام کم محصول طارم محلی و هاشمی می‌رود .‏

بر اساس تجربه کشاورزان مازندران ، از هشت تن شلتوک حدود پنج‌تن برنج سفید تولید می‌شود. میزان ‏تولید برنج سفید از هر هکتار شالیزار زیر کشت طارم محلی و هاشمی بین ۲.۵ تا سه تن است.‏

رقم جدید برنج طارم که به یاد شهید هسته‌ای مصطفی روشن به نام ” طارم روشن ” نام‌گذاری شده ، ‏سال ۹۶ با همکاری سازمان انرژی اتمی و با استفاده از پرتو تابی و اشعه گاما  به‌صورت رسمی معرفی ‏شد و سال زراعی گذشته ۳۵ هکتار از زمین‌های کشاورزی استان زیر کشت این رقم قرار گرفت.‏

رئیس پژوهشکده زیست‌فناوری دانشگاه کشاورزی ساری در همایش رونق تولید برنج با محوریت ترویج ‏کشت و تجاری‌سازی رقم جدید “طارم روشن ” در این دانشگاه گفت: تا زمانی که نتایج علمی محققان ‏به‌ویژه ارقام کشاورزی که با هزینه سنگین و در مدت‌زمان طولانی به دست می‌آید و معرفی می‌شود ، ‏موردحمایت مسئولان دستگاه‌های اجرایی و مهم‌تر از آن کشاورزان قرار نگیرد، هرز رفتن زحمت نیروی ‏انسانی و منابع مالی محسوب می‌شود.‏

قربانعلی نعمت زاده که از محققان اصلی تولید رقم طارم روشن است ازآنچه که ” بی‌توجهی مسئولان و ‏کشاورزان پیشرو ” به خاطر حضور نیافتن در همایش نامید، انتقاد کرد و افزود: این‌که مازندران قطب تولید ‏برنج باشد ولی کارشناسان و کشاورزان استان به این همایش توجیهی اقتصادی و مهم‌تر  از آن مقوله ‏خودکفایی این محصول استراتژیک بی‌توجهی کنند، جای بسی تأسف است.‏

کشاورزان پیشرو به کشاورزانی گفته می‌شود که مراحل کاشت ، داشت و برداشت محصولات را بر ‏اساس اصول علمی انجام می‌دهند و اصولاً تازه‌ترین دستاوردهای علمی در زمینه کشاورزی را هم دنبال ‏کرده و برای اجرایی شدن آن‌ها همکاری می‌کنند.‏

عملکرد بالا و مقاومت بیشتر  ‏

این محقق ارشد کشاورزی به فرایند تولید و مزایای کشت رقم برنج طارم روشن اشاره کرد و اظهار ‏داشت: افزایش عملکرد ، زودرسی ، کیفیت مطلوب همراه با عطروطعم طارم ازجمله ویژگی‌های رقم ‏روشن است ضمن این‌که در برابر بیماری بلاست و کرم ساقه خوار هم مقاومت بالایی دارد و به عبارتی ‏واکسینه است.‏

بیماری بلاست بیماری است که مانع رشد گیاه هنگام خوشه‌دهی می‌شود. کرم ساقه خوار هم آفتی ‏است که از طریق ورود به ساقه برنج سبب پوکی دانه‌های شالی می‌شود. این دو مهم‌ترین آفت‌های ‏شالیزارهای مازندران است که بیشترین ضرر و زیان را به شالی‌کاران می‌رسانند.‏

نعمت زاده با توضیح این‌که این رقم  با همکاری سازمان انرژی اتمی و با استفاده از پرتو تاپی و اشعه گاما ‏تولیدشده است، افزود : رقم روشن  پس از گذشت ۹ سال این رقم از  ۲ لاین ندا و نعمت به‌دست‌آمده ‏است.‏

وی در مورد تکنولوژی تولید این ارقام گفت : این ارقام با پرتودهی اشعه گاما از چشمه کبالت ۶۰ با دز ۲۰۰ ‏گری روی ۲۰ رقم محلی کیفی و رقم‌های پر محصول شمال کشور باهدف دستیابی به لاین های برتر ‏موتانت زودرس و پاکوتاه و همچنین با عملکرد بالا و کیفیت مطلوب در سال ۱۳۸۸ آغاز شد.‏

استاد دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری توضیح داد: رقم روشن از پرتودهی رقم نعمت بوده و ‏دارای ارتفاع ۶۷/۱۰۹ سانتی‌متر است که نسبت به ورس ( خوابیده شدن ) مقاوم بوده و برای برداشت ‏مکانیزه مناسب است.‏

وی افزود : این رقم ازنظر طول دوره رشد ۱۲۲ روزه از بذرپاشی تا برداشت زمان می‌برد که به معنای رقم ‌‏” متوسط رس ” است و این زمان یعنی این‌که حدود یک هفته تا ۱۰ روز زودتر از والد خودش یعنی رقم ‏نعمت می‌رسد.‏

برنج رقم نعمت که رقم پر محصول محسوب می‌شود در سال ۷۴ پس از حدود یک دهه تحقیق از تلاقی ‏بین رقم آمل ۳ و سنگ طارم به دست آمد و معرفی شد . این رقم دارای ارتفاع بیش از یک متر و طول دوره ‏رسیدن آن‌هم ۱۴۰ روز است.‏

استاد دانشگاه کشاورزی ساری یکی از ویژگی‌های رقم روشن را عملکرد بالای آن نسبت به سایر رقم‌های کیفی ازجمله طارم محلی و هاشمی برشمرد و توضیح داد : برنج روشن به لحاظ داشتن تولید بیش ‏از هشت تن شلتوک در هکتار حدود یک‌تن بیشتر از والد خود یعنی نعمت عملکرد دارد.‌‎ ‎

انقلاب سبز خودکفایی ‏

نعمتی از کشف و معرفی رقم برنج روشن در مازندران به‌عنوان ” انقلاب سبز خودکفایی ” یادکرد و بیان ‏داشت: طبق بررسی‌های علمی و عملی رقم روشن را می‌توان به لحاظ کیفی با طارم هاشمی و  به ‏لحاظ عملکردی با رقم نعمت مقایسه کرد.‏

این استاد دانشگاه کشاورزی افزود : در محافل علمی و تحقیقاتی دانشگاهی یک اصلی وجود دارد که می‌گویند ” کمیت و کیفیت رابطه معکوس دارند ” ، ولی  با تولید رقم روشن این رابطه  شکسته شده است ، ‏یعنی رقم طارم روشن عملکرد رقم پرمحصول نعمت و کیفیت طارم هاشمی را دارد.‌‎ ‎نعمت زاده در مورد توجیه اقتصادی کشت رقم روشن نیز توضیح داد : طبق بررسی‌ها متوسط تولید برنج ‏کیفی طارم هاشمی در هر هکتار ۲ هزارو ۵۰۰ کیلوگرم است که اگر بر اساس  قیمت ۱۷ هزار تومان سال‌جاری محاسبه شود ،درآمد کشاورز در هر هکتار  ۴۳ میلیون تومان است ، درحالی‌که اگر کشاورز در ‏همان یک هکتار شالیزاری رقم طارم روشن را کشت کند با عملکرد چهار هزارو ۸۰۰کیلوگرم برنج سفیدی ‏که امسال به‌طور میانگین در ۳۵ هزار هکتار زیر کشت این رقم محقق شد ، و هر کیلوگرم هم حدود ‌‏۱۳هزار تومان به فروش رفت ، درآمد کشاورز در هر هکتار ۶۳ میلیون تومان می‌رسد که  ۲۰ میلیون تومان ‏بیشتر از کشت طارم هاشمی است.‏

این محقق کشاورزی بابیان این‌که گسترش کشت رقم روشن خودکفایی برنج را در کشور محقق می‌کند، گفت: خودکفایی محصولات کشاورزی باید در زمین کشاورزی و توسط کشاورزان عملیاتی شود.‏

این استاد دانشگاه کشاورزی توضیح داد : بر اساس بررسی‌های آماری ، از هر هکتار زیر کشت برنج ‏روشن چهار هزارو ۸۰۰ کیلوگرم برنج سفید به دست می‌آید . سرانه مصرف کشور ما هم بر اساس ‏آمارهای رسمی ۳۵ کیلوگرم است . در این صورت هر هکتار زمین شالیزاری مازندران درحال حاضر که برنج ‏طارم هاشمی کشت می‌شود برنج موردنیاز ۷۳ نفر در کشور را تأمین می‌کند درحالی‌که اگر برنج ‏روشن کشت شود ، نیاز ۱۳۵ نفر را تأمین خواهد کرد.‏

رئیس پژوهشکده زیست‌فناوری دانشگاه کشاورزی ساری گفت: نوید خودکفایی را با توسعه کشت رقم ‏روشن به‌راحتی قابل‌لمس است و درواقع پاره کردن حلقه وابستگی و بندگی به واردات برنج به‌عنوان ‏یکی محصول استراتژیک است.‏