خُشکه‌کاری برنج، طرحی برای سازگاری با کم‌آبی کشاورزی در مازندران

ساری-گروه اجتماعی: برنجکاری یکی از مهم ترین فعالیت کشاورزی در مازندران و منبع مهم درآمد کشاورزان استان است و با تولید بیش از یک میلیون تن، ۴۲ درصد برنج مورد نیاز کشور از این استان تامین می‌شود. استان مازندران تولید کننده ۷۲ نوع محصول زراعی و باغی است که در تولید ۱۵ محصول رتبه اول تا سوم را دارد.

این استان با برخورداری از تنها ۲ و نیم درصد زمین کشاورزی کشور، سالانه هفت درصد از تولیدات کشاورزی و ۱۱ درصد از ارزش اقتصادی محصولات کشاورزی کشور را در اختیار دارد.

یکی از کارشناسان برنج مازندران در توضیح اهمیت و مزیت های تنش خشکی به شالیزارها گفت:‌ شوک خشکی به زمین شالیکاری سبب می شود تا سیستم جذب ریشه قوی تر شده و گیاه مقابل ورس مستحکم شود و از طرفی مانع کاهش قد و سبب افزایش پنجه زنی نیز می شود.

محمد هادی زاده نشلی با بیان این که تنش خشکی سبب افزایش محصول برنج می شود، ادامه داد:‌ با تنش خشکی علاوه بر تهویه و هوادهی بهتر زمین، آزادسازی عناصر و جذب ماکرو و میکروها و کاهش امراض و بیماریها، راندمان مصرف آب تا ۳۰ درصد کاهش می یابد.

وی یکی دیگر از مزایای تنش خشکی به شالیزار ها را کاهش آلودگی محیط زیست عنوان کرد و توضیح داد:‌ با شوک خشکی به زمین، فعالیت باکتری ها بیشتر و جذب آمونیوم نیز افزایش یافته و مهمتر این که نفوذ کودها به آبهای زیر زمینی کاهش می یابد.

وی زمان درست اجرای تناوب آبیاری و یا همان تنش خشکی به شالیزار را ۱۵روز پس از نشاء تا دوهفته قبل از خوشه دهی و یک هفته بعداز خوشه‌دهی خوشه‌های جوان اعلام کرد.

هادی زاده تصریح کرد:‌ گیاه برنج در ۲ مرحله از دوران رشد خود به نوسانات رطوبتی حساس است و باید آب کافی در اختیار گیاه قرار گیرد اولین مرحله بلافاصله پس از نشاکاری که تنش رطوبتی می تواند گیاه را بطور کامل از بین ببرد و همچنین درمرحله خوشه دهی و گل‌دهی یعنی (دو هفته قبل تا یک هفته بعد از ظهور خوشه جوان) تنش رطوبتی در این مرحله منجر به عدم تلقیح و افزایش پوکی دانه می شود.

جهاد کشاورزی مازندران در راستای اهمیت حفظ تولید برنج به عنوان یکی از کالاهای اساسی و همچنین مقابله با کم‌آبی و مدیریت مصرف آب در اراضی کشاورزی، امسال هم خشکه کاری برنج را در حدود ۲۰۰ هکتار از اراضی شالیزاری شرق استان در دست اجرا دارد.

کشت کنونی شالی در مناطق شمالی مازندران، گیلان و بخشی از گلستان به روش سنتی – غرقابی است یعنی در هر هکتار به روش سنتی بین ۱۲ تا ۱۵ هزار مترمکعب و در برخی از مناطق استان تا ۱۸ هزار مترمکعب آب نیاز دارد.

اما جهاد کشاورزی مازندران در راستای اهمیت حفظ تولید برنج به عنوان یکی از کالاهای اساسی و در مقابله با کم‌آبی و مدیریت مصرف آب در اراضی کشاورزی و همچنین سازگاری با شرایط خشکی و بحران کمبود آب، امسال خشکه کاری برنج را در اراضی شالیزاری منطقه شرق استان مورد حمایت جدی قرار داده است.

کارشناسان برنجکاری، کاهش مصرف انرژی و حفظ سلامت کشاورزان، کاهش ۴۰ درصدی هزینه کارگری، مصرف بذر، آماده سازی زمین، حفظ خاک، یکنواختی در سبز شدن مزرعه و رسیدن یکنواخت محصول و امکان استفاده آسان تر از کمباین برای برداشت، جلوگیری از هدر رفتن کود و افزایش اکسیژن خاک را از مزایای کشت خشکه کاری شالی بر می شمارند.

رییس اداره برنج سازمان جهاد کشاورزی مازندران با بیان این که امسال ۲۰۰ هکتار از زمی های شرق استان که پس از برداشت گندم و کلزا زیر کشت برنج می رود، به صورت ویژه مورد حمایت است، گفت: ستاد اجرایی فرمان حضرت امان خمینی (ره) به صورت خاص برای هر هکتار خشکه کاری برنج تا ۷۰ میلون تومان کمک بلاعوض انجام می دهد.

مهرین فر با بیان این که این حمایت در راستای اجرایطرح جهش تولیدبرنج است، ادامه داد:‌جهش تولید درشالیزارهای استان ن امسال با افزایش چهار برابری سطح زیرکشت به چهار هزار هکتار افزایش یافت، طرحی که در دومین سال خود با جذب ۴۲ کارشناس دانش‌آموخته آغاز شده است.

طرح پنج ساله جهش تولید برنج سال گذشته با مشارکت معاونت امور زراعت، ستاد اجرایی فرمان امام (ره) و سازمان‌های جهادکشاورزی سه استان شمالی کشور کلید خورد، طرحی که هدف افزایش تولید آن امسال در چهار هزار هکتاری مازندران محقق شد.

این طرح با حمایت ویژه ستاد اجرایی فرمان امام (ره) کلید خورد، تهیه بذر، تغذیه مناسب و مبارزه با آفات، بیماری‌ها و علف‌های هرز به عنوان سه اصل مهم و موضوع کم آبیاری و کاهش مصرف آب در شالیزارها در طرح جهش با همکاری کارشناسان مراکز خدمات کشاورزی عملی شده است.

وی ادامه داد:‌ طبق اعلام هواشناسی و شرکت آب منطقه ای با توجه به وضعیت مطلوب روان‌آب رودخانه ها، در حال حاضر شالیکاری بدون تنش آبی در حال انجام است.

این مقام مسوول اظهار داشت: بیشتر کشاورزان حوزه آبریز ۱۱۰ هزار هکتاری دشت هراز عملیات نشا کاری را به پایان رساندند و کشاورزان شرق استان نیز در حال انجام نشا کاری هستند.

رییس اداره برنج سازمان جهاد کشاورزی مازندران در خصوص تامین کودهای شیمیایی توضیح داد : اگرچه حدود ۷۰ درصد شالیکاران مازندران انواع کودهای شیمیایی مورد نیاز سال زراعی جاری را پیش از سال دریافت کردند، اما با توجه به شرایط جنگی و مشکلات تولید و حمل و نقل و از طرفی چالش های قطعی سامانه پایش کودی، توزیع کود در ۴۵ روز سال جدید با معضل مواجه شده است.

مهرین فر در عین حال خاطر نشان کرد: اکنون کشاورزان برای دریافت کود اوره مشکلی ندارند و تامین و توزیع کودهای فسفاته و پتاس نیز در حال برنامه ریزی است.