1

اگر چه کاهش ذخایر ماهیان دریای خزر مهم ترین علت کاهش صید اعلام می شود، ولی واقعیت این است که صیادان این استان ها بویژه در مازندران با رقیب غیرقابل مهار و طمعکاری به نام ‘ صید قاچاق ‘ باید رقابت کنند که هر ساله قوی تر شده و بر قدرت مانورش اضافه می شود.

صیادی غیرمجاز یا صید قاچاق پدیده جدیدی در استان های شمالی نیست ولی از آنجایی تبدیل به مشکل شد که بر دامنه فعالیت این دسته قاچاقچیان در حوزه دریای خزر افزوده شده و هر سال هم وارد حوزه های جدیدتری شده اند.

شاید زمانی صید قاچاق در دریای خزر تنها برای صید ماهیان خاویاری مصداق می یافت و برای قاچاقچیان نمی ارزید به صید ماهیان استخوانی و یا دیگر گونه های آبزی در این پهنه آبی اقدام کنند، ولی امروز حتی ماهیان کوچک و حتی گونه های نادر و کمیاب هم از دست آنها در امان نیست و به عبارتی آب دریا را غربال کشی می کنند تا چیزی برای آینده در آن باقی نماند.

مشکل زایی این دسته ماهیگیران تنها به همین جا ختم نمی شود و طمعکاری آنان زمان و مکان را در می نوردد تا جایی که در خارج از فصل صید هم به صیادی ادامه می دهند تا نسل ماهیان بارور را از بین ببرند و مکان صیدشان هم علاوه بر دریا، جای جای رودخانه ها را که محل تخم ریزی ماهیان است، در بر می گیرد.

همچنین در حالی که بخشی از صیادان غیرمجاز با گذشت زمان مجهزتر شده و امکاناتی حتی مدرن تر از گاردهای صیادی دارند تا به قسمت های عمیق تر دریا دسترسی داشته باشند، بر تعداد تازه واردها نیز هر ساله به خاطر شرایط اقتصادی و بیکاری اضافه می شود که خود خطر جدی دیگری برای ذخایر ماهیان خزر محسوب می شوند.

شاید به همین دلیل است که مدیرکل دفتر امور صید و صیادی شیلات ایران می گوید که ۴۰ تا ۴۵ درصد انواع ماهیان استخوانی در دریا خزر توسط صیادان غیر مجاز صید می شود.ماهیان استخوانی مهم ترین ذخایر دریای خزر و ممر درآمد دستکم چهار هزار و ۲۰۰ صیاد مازندرانی و در مجموع ۱۱ هزار صیاد استان های شمالی کشور است.

مدیرکل دفتر امور صید و صیادی شیلات ایران در گفت و گو با ایرنا گفت که بیشتر صیادان غیر مجاز به صورت انفرادی با هدف معیشتی و به روش دام گستر فعالیت دارند ولی در مجموع فعالیت آنان درآمد صیادان عضو شرکت تعاونی صیادی پره استان های شمالی مازندران ، گیلان و گلستان را به حداقل رسانده است.

مختار آخوندی مهم ترین دلیل گسترش صید غیر مجاز ذخایر دریای خزر در استان های شمالی را افزایش آمار بیکاران دانست و افزود: به دلیل اینکه مسئولان در دیگردستگاههای اجرایی اشتغال جوانان بیکار سواحل دریای خزر را مهیا نکردند، آنان به صورت غیر مجاز اقدام به صید به روش دام گستر می کنند.

وی با بیان اینکه صیادان غیر مجاز به ماهیان استخوانی مولد که به سمت رودخانه ها کوچ می کنند ، نیز رحم نمی کنند، بیان داشت: بررسی ها نشان می دهد بیشتر آنان اهمیت موضوع را نمی دانند و با هدف معیشتی صید را انجام می دهند.

مدیرکل دفتر امور صید و صیادی شیلات ایران با بیان اینکه حدود ۱۱ هزار ماهیگیر در قالب ۱۲۱ شرکت تعاونی صیادی پره در سواحل خزر سه استان شمالی مشغول کار هستند، افزود: البته آلودگی رودخانه ها و آلودگی آب دریای خزر هم در کنار صید غیرمجاز و صید ماهیان بارور از دیگر دلایل کاهش ذخایر ماهیان استخوانی است.

وی کاهش میزان آب ورودی ، پائین آمدن سطح آب و بی توجهی به غنی سازی ذخایر آبزی را از دیگر علل کاهش ذخایر ماهیان استخوانی در دریای خزر دانست و گفت: حجم صید ماهیان استخوانی دریای خزر در سال های اخیر به پائین ترین حد خود یعنی حدود هفت هزار تن رسیده است.

مدیرکل دفتر امور صید و صیادی شیلات ایران روش دام گستر را روشی آسیب زا برای ذخایر دریای خزر دانست و گفت: بر اساس تحقیقات صورت گرفته روش صیادی پره بهترین روش صید ماهیان استخوانی است .

روش ‘ پره ‘ ، روشی است که در آن تورهایی با ارتفاع هفت تا ۱۰ متر و به طول یک هزار و ۲۰۰ متر به کمک یک قایق به صورت نیم دایره در فاصله مشخصی از ساحل دریا ( ۱۴ متری عمق دریا ) پهن و پس از انباشته شدن از ماهیان استخوانی شامل گونه های کفال، سفید و کپور، به وسیله تراکتور به ساحل کشیده می‎شود.

آخوندی با اشاره به اینکه سالانه بین ۲۰۰تا ۲۵۰ میلیون قطعه بچه ماهی به صورت مصنوعی با همکاری شرکت های تعاونی و شیلات ایران تکثیر و در رودخانه های منتهی به دریای خزر رها سازی می شود، اظهار داشت: امسال نیر ۲۳میلیون بچه ماهی به روش شیل گذاری رها سازی شد.

وی ذخایر دریای خزر را انفال دانست و گفت: برای حفظ ذخایر دریا به همکاری هر سه قوه اجرایی ،قضائیه و مجلس نیاز است تا علاوه بر حفظ و حراست ،بر اساس مقررات از آن بهره برداری اقتصادی شود.

وی گفت: به هر حال صید غیر مجاز در دریای خزر بیداد می کند و یگان حفاظت شیلات ایران نیز به تنهایی حریف صیادان غیر مجاز نمی شود چراکه بیشتر این افراد برای گذراندن زندگی به نیاز به صید ماهی برای فروش دارند.

این مسئول افزود: بررسی ها نشان می دهد که وضعیت صید غیر مجاز در ۲ استان گیلان و گلستان حتی بدتر از مازندران است .آخوندی با بیان اینکه صید غیر مجاز و قاچاق ماهیان خاویاری دریای خزر به مراتب بیشتر از ماهیان استخوانی است ، گفت: این درحالی است که در هشت سال اخیر بر اساس تصمیم کنوانسیون دریای خزر صید ماهیان استخوانی ممنوع اعلام شده است.