حرف آنلاین: با توجّه به اهمیّت و حساسیّت خاص  انتخابات دهمین دورۀ مجلس شورای اسلامی و پنجمین دورۀ مجلس خبرگان رهبری سال جاری که به طور همزمان، در ۷ اسفند ۱۳۹۴ ،یعنی دو ماه دیگر، برگزار می گردد، ضروری است تا مردم شریف و بصیر استان مازندران با برخی ازمفاهیم این حوزه، بیشتر آشنا شوند. لذا در این نوشتار به موضوع مفهوم و تعاریف انتخابات اشاره می شود:

 الف.مفهوم انتخابات:  می توان گفت واژۀ  انتخابات از ریشۀ عربی فعل نخب به معنای برگزیدن و اختیار کردن است و معادل اروپایی آن یعنی Election نیز به فعل لاتین  Eligeve  به معنای جدا کردن و برگزیدن، باز می‌گردد.

ب. تعاریف انتخابات: در این موضوع، تعاریف فراوانی از سوی صاحبنظران سیاسی، عنوان شده است که  فقط به چند مورد اشاره می شود: ۱٫ به معنای روش یا شیوه‌ای است برای برگزیدن تعداد معیّنی از افراد از میان شمار کثیری از کسانی که برای تصدّی یک منصب یا مقام خود را نامزد کرده‌اند.۲٫ مجموعۀ عملیاتی است که در جهت گزینش فرمانروایان یا تعیین ناظرانی برای مهار کردن قدرت، تدبیر شده است. از این دیدگاه، انتخابات به معنای فنون گزینش و شیوه‌های مختلف تعیین نمایندگان است. و ابزاری است که به وسیلۀ آن می‌توان ارادۀ شهروندان را در شکل‌گیری نهادهای سیاسی و تعیین متصدیان اعمال اقتدار سیاسی مداخله داد. رأی دهنده ضمن رأی دادن که عملی حقوقی _ سیاسی است در حقیقت با برگزیدن نماینده و یا نمایندگان در ادارۀ امور سیاسی جامعۀ خود مشارکت می‌کند. در واقع از طریق انتخابات است که به اعضای جامعه به صورت مستقیم و غیر مستقیم در شکل دادن به سیاست عمومی دخالت می‌نماید.۳٫  به عنوان بارزترین و قابل اندازه‌گیری ترین نوع مشارکت مردم در عرصۀ سیاسی است. همچنین انتخابات، از یک سو پایه‌های اجتماعی قدرت سیاسی را نشان می‌دهد و از سوی دیگر ،ملاک خوبی برای ارزیابی توزیع قدرت در جامعه است.۴٫ فرایندی دموکراتیک، و یک عامل مهّم برای تشکیل ارگان‌های حکومتی در جوامع مدنی است. که در آن معمولاً افرادی که برای تصدّی مسئولیّت‌های حکومتی نامزد شده‌اند اقدام به تبلیغات گسترده می‌نمایند و مردم بر اساس نوع برنامه و خط مشی این افراد، رأی خود را به صندوق‌ها می‌اندازند. ۵٫  سلسله اقدامات و عملیات منسجم و پیوسته ای است که در یک محدودۀ جغرافیایی مشخص و زمانی محدود و معیّن صورت می گیرد و منجر به برگزیده شدن فرد یا افراد از سوی اکثریت مردم می شود.۶٫  زمینه‌های لازم برای چرخش نخبگان و دگرگونی در بخش‌هایی از گروه حاکمه را بطور مستمر فراهم می‌سازد. در یک نظام مردم سالار ،قدرت در چرخش است و بطور مداوم دست به دست می‌گردد. هیچ کس برای همیشه از دستیابی به قدرت محروم نمی‌شود. بنابراین،  انتخابات به معنای نبرد مرگ و زندگی نیست. هنگامی که گروهی خود را بر سر دو راهی مرگ و زندگی ببیند، امکان مقاومت خشونت‌ آمیز در او افزایش می‌یابد، در حالی که در یک نظام مردم سالار، انتخابات به معنای حذف از صحنۀ سیاست نیست، بلکه چرخش سیاسی و دست به دست گشتن قدرت می باشد.۷٫  عالی‌ترین مظهر حضور مردم در عرصه سیاسی و مهّم ترین مجرای تحقّق حاکمیّت مردم است. نظام مردم سالار، نظام حاکمیّت مردم بر سرنوشت خویش، نظام داشتن حکومتی برخاسته از مردم و پاسخگو در برابر مردم است. برگزاری انتخابات مشارکت‌آمیز و رقابتی احساس مسئولیّت نظام در مقابل خواست‌های جامعه را افزایش می‌دهد. انتخابات موجب افزایش احساس مسئولیّت حاکمان در مقابل خواست‌های جامعه می‌شود.لذا، مفهوم انتخابات این دورۀ مجلس شورای اسلامی و مجلس خبرگان رهبری در داخل کشور امنیت ایجاد کرده است و در خارج از مرزها هم بیانگر عظمت ایران و اسلام است. بنابراین، با توجه به موار د فوق الذکر، می توان نتیجه گیری نمود که انتخابات مهّم ترین کاری است که در عرصۀ مشارکت سیاسی می تواند از سوی مردم یک ملّت صورت پذیرد. زیراکه مردم موتوراصلی حرکت وتضمین کنندۀ سعادت، رشد، شکوفایی، بالندگی و تعالی جامعه‌اند. بدون حضور و مشارکت تأثیرگذار آنان،اهداف والای اسلام و جامعه اسلامی هرگز تحقّق نخواهد یافت. با مطالعۀ فصول و اصول مختلف قانون اساسی، درمی‌یابیم که مردم نقش اساسی وجدّی، هم درشکل گیری و پیروزی انقلاب اسلامی ایران، هم درتأسیس نظام جمهوری اسلامی و نیز در استمرار و ادارۀ نظام اسلامی داشته و دارند.
محمدرضا آهنگریان

مدرّس دانشگاه

m.ahangarian1030@yahoo.com