گاز وارداتی از ترکمنستان در حالی قطع شد که علت اصلی قطع گاز مشکلات مالی بود با این حال برخی مدعی هستند ایران پول گاز را نمی توانست بدهد و برخی نیز می گویند ترکمن‌ها زیاده خواهد هستند.مسؤولان شرکت ترکمن گاز روز یکشنبه ۱۲ دی ماه سال ۹۵  باوجود مذاکرات فشرده بین مسؤولان شرکت ملی گاز ایران با این شرکت به یکباره گاز صادراتی خود را به ایران قطع و به تعطیلات کریسمس رفتند.بلافاصله پس از این اقدام، مسؤولان شرکت ملی گاز ایران با انتشار بیانیه‌ای ضمن درخواست از مشترکان برای صرفه جویی در مصرف توضیحاتی را نسبت به چرایی این رفتار ترکمن‌ها داد.پس از انتشار این اطلاعیه، وزارت امور خارجه ترکمنستان بیانیه ای را در واکنش به ادعاهای مطرح شده توسط شرکت ملی گاز منتشر کرد.در عین حال موضع به این جا ختم نشد و بیانیه شرکت ملی گاز ایران در پاسخ به بیانیه وزارت امورخارجه ترکمنستان صادر شد.ماجرای صدور بیانیه ها و مناظره از راه دور بین شرکت ملی گاز ایران و وزارت امور خارجه ترکمنستان به اینجا ختم نشد به طوریکه دفتر مطبوعاتی وزارت خارجه ترکمنستان در پاسخ به شرکت ملی گاز ایران بیانیه جدید را صادر کرد. در این بیانیه آمده است: وزارت امور خارجه ترکمنستان تاکید می‌کند ،اطلاعیه شرکت ملی گاز ایران به دور از انصاف صادر شده زیرا در این اطلاعیه همه ایرادات متوجه کشور ترکمنستان است، در صورتی که این موضوع صحت ندارد.وزارت امور خارجه ترکمنستان تاکید می‌کند ،اطلاعیه شرکت ملی گاز ایران به دور از انصاف صادر شده زیرا در این اطلاعیه همه ایرادات متوجه ترکمنستان است، در صورتی که این موضوع صحت ندارد.در ادامه بیانیه آمده است، در اطلاعیه شرکت ملی گاز ایران، نقض قرارداد از طرف شرکت ملی گاز ترکمنستان در ارتباط با کیفیت و حجم گاز ارسالی مورد انتقاد قرار گرفته است که این موضوع حقیقت ندارد.در همین حال، وزارت امور خارجه ترکمنستان مدعی شد، به ابتکار طرف ترکمنی به صورت منظم ملاقات و مذاکراتی با نمایندگان وزارت نفت و شرکت ملی گاز ایران برگزار شده است و همواره سعی در رفع موانع موجود نیز بوده است.همچنین در بیانیه وزارت خارجه ترکمنستان آمده است، طرف ترکمنی بارها پیشنهاداتی را جهت نه تنها حل و فصل مسائل مذکور در ارتباط با انتقال گاز براساس قرارداد بلند مدت، بلکه در زمینه گسترش تعاملات ترکمنستان و ایران در عرصه گاز  مطرح و ارائه داده است.

*باج‌خواهی دو میلیارد دلاری ترکمنستان در فصل سرد

برای بررسی این موضوع به ۱۴ روز قبل از تاریخ قطع گاز صادراتی ترکمنستان به ایران باز می گردیم.در تاریخ ۲۹ آذرماه یک مقام مسؤول در وزارت نفت به خبرنگار فارس گفت: ترکمنها به دنبال ۲ میلیارد دلار اضافه پرداخت هستند.وی تصریح کرد: ترکمنستان قصد دارد با احتمالا قطع گاز صادراتی خود، ایران را برای برای پرداخت ۲ میلیارد دلار بابت ما به التفاوت افزایش قیمت گاز وارداتی از این کشور تحت فشار قرار دهد.وی با بیان اینکه موضوع ادعای ترکمن‌ها مربوط به افزایش چند برابری قیمت گاز وارداتی در دولت قبل است، افزود: این موضوع فاقد مبنای قراردادی است و طرف ترکمن باید این موضوع را در دادگاه پیگیری کند نه اینکه با گروکشی و در فصل زمستان تلاش کند تا حرف زور بزند.این موضوع واکنشهای مختلفی را در محافل سیاسی و اقتصادی داشت به طوریکه با این شرایط که این منبع آگاه اظهار کرده بود هیچ ایرانی راضی به باج دادن به ترکمن‌ها برای دریافت گاز نبود و نیست. با این حال حمیدرضا عراقی مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران برای مذاکره با ترکمنها به عشق آباد رفت تا از طریق مذاکره این موضوع را حل و فصل کند.در طول سفر دو روزه عراقی به ترکمنستان خبرهای ضد و نقیض در خصوص بدهی ایران به ترکمنستان در رسانه های داخلی منتشر می شد تا جایی که برخی اعلام کردند به احتمال بسیار زیاد مذاکرات شکست خواهد خورد و مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران دست‌خالی از عشق آباد باز خواهد گشت.اما به یکباره شامگاه جمعه ۱۰ دی ماه در رسانه های داخلی اعلام شد که ایران با ترکمنستان در خصوص ادامه واردات گاز به توافق رسیده و تفاهم نامه صادرات گاز تا ۵ سال آینده نیز امضا شده است.

 *ترکمنها: ایران پول گازبها را نداد گاز را قطع کردیم

همانطور که ملاحظه شد مسؤولان صنعت نفت مدعی هستند که ترکمنستان به دلیل درخواست اضافه گازبها اقدام به قطع گاز کرده است اما در طرف مقابل ترکمنها می گویند آنچه که موجب به قطع گاز شده است عدم پرداخت گاز بها از سوی ایران است.در همین رابطه یک دیپلمات ترکمنستانی در گفت‌وگو با رسانه رسمی این کشور که در داخل کشور نیز ترجمه شده است اعلام کرد ترکمنستان به دنبال سیاسی کردن موضوع نیست بلکه موضوع قطع گاز صادراتی یک موضوع کاملا اقتصادی است.

*آیا ایران پول گاز ترکمنستان را نمی داد؟

اگر به ابتدای گزارش بازگردیم و اطلاعیه شرکت ملی گاز در خصوص علت قطع گاز وارداتی از ترکمنستان را مرور کنیم در بخشی از این اطلاعیه آمده است «رفتارهایی مغایر با اصول قرارداد از شرکت ترکمنی سر زده است که مهمترین آن قطع جریان گاز در اوج سرمای سال ۸۶ بود که متأسفانه منجر به پذیرش خواست نامعقول شرکت ترکمن گاز و ا فزایش ۹ برابری قیمت گاز شد.در ۳ سال اخیر و با تلاشهای صورت گرفته خوشبختانه مبالغ مربوط به خرید گاز به طور کامل به شرکت ترکمن پرداخت شد و مذاکرات برای چگونگی بازپرداخت بدهی های گذشته با حفظ ادعاهای ایران مبنی بر خسارت کمی و کیفی نیز آغاز شد.»براین اساس اول آنکه علت توقف صادرات گاز ترکمنستان به گردن مسؤولان سابق شرکت ملی گاز ایران افتاد که درخواست نامعقول ترکمن گاز را در خصوص افزایش ۹ برابری قیمت گاز صادراتی پذیرفتند.دوم نیز پول درخواستی شرکت ملی گاز در سه سال گذشته نیز پرداخت شده است.با این شرایط اما وزیر نفت در سال ۹۳ هنوز به وجود مشکلات در پرداخت گازبها به ترکمنستان تاکید کرده بود به این معنا که بخشی از پول گاز وارداتی از ترکمنستان از طریق صدور کالا و خدمات در حال انجام است.از طرف دیگر یک منبع آگاه که در زمان وزارت غلامحسین نوذری در شرکت ملی گاز ایران مشغول به کار بود اعلام کرده است سال ۸۶ وزارت نفت با مدیریت آقای نوذری به عنوان وزیر وقت نفت و آقای کسایی زاده به عنوان مدیر عامل شرکت ملی گاز، به علت افزایش قیمت جهانی گاز و بالا بردن قیمت گاز توسط روسیه در آن زمان و همچنین در اوج سرما، افزایش قیمت گاز وارداتی را تنها برای حداکثر یک دوره ۶ ماهه پذیرفتند که پول گاز بها نیز در ان دوران کاملا پرداخت شد.اما موضوع تنها به اینجا ختم نمی شود بلکه باوجود ادعاهایی که در خصوص پرداخت گازبها به ترکمنستان از سوی شرکت ملی گاز ایران در سه سال گذشته مطرح شده است، نکته مهمی است، ظاهرا شرکت ملی گاز ایران به دلیل تحریم های بانکی نتوانسته است حدود ۸ ماه پول گاز دریافتی از ترکمنستان را پرداخت کند و به همین دلیل واردات گاز از این کشور در ماه های اخیر از ۲۰ میلیون متر مکعب در روز به حدود ۲٫۵ میلیون متر مکعب رسیده است.در پایان این گزارش باید یادآور شد که اولا درصورت صحت موضوع عدم توانایی پرداخت گاز بها از سوی ایران شرکت ترکمن گاز براساس قرارداد حق قطع گاز را نداشت و باید طبق مفاد قرارداد به داوری مراجعه و از این کار ایران شکایت می کرد.بنابراین،این حق برای ملت ایران محفوظ است که شرکت ملی گاز ایران نسبت به این رفتار ترکمنها به داوری بین المللی شکایت کرده و از حقوق ملت ایران دفاع کند.